نرفت . كيوك خان در امر خانيت سخت مستبد بود . چنان كه در حضرت او عرض سخن مقربان وقتى خاص داشت . او مردى بخشنده بود . چنان كه هفتاد هزار بالش به يك بار ناگاه بخشيدى .
حال او بدين منوال بود تا به جانب بلاد غربى نهضت فرمود و در ربيع الاخر سال 647 به حدود سمرقند رسيد . و در آنجا وفات يافت .
تمهيد جلوس منكو قاآن
الغ نوئين يعنى تولو خان پسر خردتر چنگيز خان بود و از سرقوتى بيكى برادرزادهء اونك خان پسران داشت كه عبارت بودند از منكو خان ، قبلا ، هلاكو ، اريغ بوكا و موكا .
قوانين مغول بر اين جارى بود كه بهجاى پدر پسر كوچكتر را كه مادرش به نسب بزرگتر باشد بنشانند .
از كيوك خان « 1 » خواجه و باقو « 2 » و هرقو ماندند كه مادرشان اغول غايمش خاتون بود .
چون كيوك خان بمرد راههاى ممالك بسته شد و رسولانى كه از جانب باتو « 3 » به خدمت كيوك خان مىرفتند در حدود قياليق كه خبر وفات او بشنيدند متوقف شدند و به همراه ديگر شهزادگان رسولان روان داشت . خاتونان اوكتاى قاآن امير قراقرم را بفرستادند و حجت دادند كه باتو حاكم است و آقاست و به هرچه صواب بيند موافقيم .
خواجه و باقو نيز به خدمت باتو پيوستند و تيمور نوئين را كه از امراء بود تعيين كردند تا در مجلس مشاوره بر طبق آراء جمهور از جانب ايشان خط دهد و توقف ناكرده روان شدند . پس خاتونان بزرگ و شاهزادگان و از پسران اوكتاى قاآن : قداقان « 4 » و از احفاد جغاتاى : قراهلاكو « 5 » و موجى « 6 » و از پسران تولو : منكو خان با برادران خود اريغ بوكا و موكا و از امراء يسنبوقا و ديگر سرهنگان گرد آمدند و پس از مشاورت گفتند كه باتو ، خان باشد يا ديگرى را او به خانى تعيين فرمايد و بر اين خط دادند . او گفت منكو خان
هامش
( 1 ) - كيوك خان بن اوكتاى قاآن بن چنگيز خان .
( 2 ) - جهانگشاى همهجا ناقو و او پسر كيوك خان است .
( 3 ) - باتو بن جوجى بن چنگيز خان .
( 4 ) - قداقان اغول بن اوكتاى قاآن بن چنگيز خان .
( 5 ) - قراهلاكو بن ماتيكان بن جغاتاى بن چنگيز خان .
( 6 ) - موجى بن جغاتاى بن چنگيز خان .