قاآن به شهر تاملنك « 1 » كه پايتخت بود درآمد التون خان با فرزندان و ياران در خانه رفت و فرمود تا آتش در زدند . چنان كه سوخته شد . لشكر مغول به شهر ريختند و غارت كردند و اسيران بسيار گرفتند .
[ 575 ] پس عزيز يلواج را به محافظت ممالك ختاى گماشت و متوجه اردو شد .
آنگاه ميرى بزرگ به طرف منزى و ديگرى به جانب تنگوت و سومغول با لشكر روان شدند و تمامت شاهزادگان از اطراف پيروز بازگشتند .
راى قاآن تقاضاى مجلس مشاوره كرد . هنگام بهار سورى بزرگ ترتيب داد و بخششهاى كلان نمود و لشكرها به نواحى ديگر روان كرد و خود به عيش و عشرت نشست .
در پنجم جمادى الاخر سال 639 از دنيا برفت . از اوكتاى قاآن چهار پسر ماند :
كيوك ، ملك اغول « 2 » ، قداقان و توشى اغول .
ذكر كيوك خان « 3 »
پيش از مرگ قاآن رسولان به استحضار كيوك خان به قفچاق رفته بودند . اما قبل از وصول او قاآن درگذشت .
توراكينا خاتون « 4 » كه مادر پسران بزرگتر بود به اتفاق خاتونان و شاهزادگان تا تعيين خان ، امور مملكت را اداره مىكرد اما دل هر كس به شاهزادهاى ميل داشت .
چون كيوك خان به اردو رسيد اوامر مادر را اطاعت كرد و در مصالح ملك و مال كم و بيش لب نگشود تا مجلس مشاوره ( قوريلتاى ) تشكيل يافت . نخست از اردوى الغنوئين ، - تولى خان ) سرقوتى بيگى « 5 » و فرزندان ، با شوكتى تمام برسيدند . كوتان « 6 » و اوتكين « 7 » با
هامش
( 1 ) - چ : يامليك
( 2 ) - چ : ملك اغرل
( 3 ) - كيوك خان بن اوكتاى قاآن بن چنگيز خان .
( 4 ) - چ : وراكيا
( 5 ) - سرقوتى بيگى ، زوجهء تولى بن چنگيز خان و مادر چهار پسر تولى : منگوقاآن ، قبلاى قاآن ، هلاكو خان و اريق بوكا .
( 6 ) - كوتان بن اوكتاى قاآن بن چنگيز خان .
( 7 ) - اوتكين بن يسوكاى بهادر ، برادر چنگيز خان است .