اين ايّام كتاب لباب الالباب خود را به نام عين الملك تأليف كرد و مدّتى عهدهدار منصب قضا شد .
در سال 620 ق ، كتاب الفرج بعد الشدة را به فارسى ترجمه كرد . با روى كار آمدن شمس الدّين التتمش به خدمت او درآمد و كتاب جوامع الحكايات خود را به نام وزير شمس الدّين يعنى نظام الملك محمد بن ابى سعد جنيدى تأليف كرد . عوفى ظاهرا تا 630 ق در دهلى مىزيسته است .
( 207 ) عصامى ، فخر الدّين 239 فخر الدّين ( فخر الملك ) عصامى جد اعلاى خواجه عبد الملك عصامى صاحب كتاب معروف فتوح السّلاطين . براساس نوشتهء عبد الملك عصامى ، فخر الملك در دار الخلافهء بغداد مقام وزارت را بر عهده داشته است ولى از تكبر و نخوت و خودرايى يكى از خلفاى عبّاسى رنجيده با ايل و تبار خويش به هندوستان كوچ كرد و در شهر ملتان ساكن شد . زمانى كه فخر الملك به هند رسيد سلطان شمس الدّين التتمش فرمانفرماى هندوستان ، مقدم وى را گرامى داشت و بنابه نوشتهء خواجه عبد الملك منصب وزارت را به او واگذار كرد . پسر فخر الملك ، صدر الكرام نيز در زمان سلطان ناصر الدّين به خطاب ظهير الملك مخاطب و به خدمت وكالت مأمور بوده است .
عز الدّين عصامى جدّ عبد الملك هم در زمان سلطان غياث الدّين بلبن مقام سپهسالارى داشته است . صاحب كتاب فتوح السّلاطين نسب خود را به پنج واسطه به فخر الملك مىرساند كه وى نيز در زمان سلطان علاء الدّين بهمن شاه مىزيست . وى توسط قاضى بهاء الدّين حاجب به سلطان علاء الدّين بهمن شاه معرفى شد و مأمور به نظم كشيدن تاريخ هند كرد . عصامى ، طبق نوشتهء خود ، در 27 رمضان 750 ق دست به كار شد و در مدّت قليل يعنى در مدت پنج ماه و نه روز ، به تاريخ 6 ربيع الاول سال 751 ق ، فتوح السلاطين را در دوازده هزار بيت به پايان رسانيد و هم چنانكه از اسم كتاب پيداست مشتمل بر فتح هندوستان به دست كشورگشايان اسلام و نيز جميع وقايع مهمّهء تاريخى از عهد سلطان محمود غزنوى تا پايان روزگار سلطان محمد بن تغلق شاه است . عصامى پس از تقديم كتاب به سلطان علاء الدّين بهمن شاه از هند مهاجرت كرده و راهى مكّه شده از اين پس از زندگى وى اطلاعى در دست نيست و ظاهرا در مكّه درگذشته است .
فتوح السلاطين ، در حقيقت ، دنبالهء شاهنامهء فردوسى است چه شاهنامه با وقايع دوران سلطان
تاريخ فرشته از آغاز تا بابر ( فارسى ) — صفحة 673
مساهمون: محمد رضا نصيرى
ص٦٧٣