كنگاج كردهاند باتمام رسانند « 1 » و لا يحيق المكر السّىّء الّا باهله « 2 » ، كشك « 3 » زمام اختيار بگذاشت و مثل حبلك على غاربك « 4 » بر شتر خواند و سهروزه راه « 5 » در يك روز طىّ كرد تا نزديك نماز شامى « 6 » باردو رسيد « 7 » و بىاجازت و دهشت و تردّد و حيرت درآمد و بدلى قوىّ بىاحتياط سخن آغاز كرد كه شما بساط نشاط گستردهايد و بعيش و طرب كم غم جهان گرفته و « 8 » مخالفان در اماكن مكامن آسنان سنان تيز كرده و منتهز فرصتى گشته و كار را مستعدّ و متشبّر « 9 » شده ،
و ان لم تلج بابها مسرعا * * اتاك عدوّك من بابها « 10 »
اين معنى مشافهه تقرير كرد و بر مبادرت و دريافتن مصلحت ايشان را بسيجيدنى واجب مىداشت و تعجيلى مىنمود ، چون امثال اين انديشها در آيين و رسم مغول خاصّه در عهد دولت اروغ چنگز خان به هيچ عهدى معهود نبودست ازين حالت استبعاد تمام مىنمودند و بكرّات اعادت مىكردند « 11 » همانچ باوّل وهلت بادا رسانيده بود و از مضمون سيرت ايشان باز نموده بازمىگردانيد ، آن كلمات در سمع خان « 12 » جاى نمىگرفت و بدان التفات نمىرفت و كشك « 13 » همان « 14 » مبالغت مىنمود و اضطراب و قلق در
هامش
( 1 ) ح افزوده : امّا از آيت ،
( 2 ) ح افزوده : غافل ،
( 3 ) كذا فى د ، ا ب ج : كسك ، ح : كشل ، ه ز : كسل ،
( 4 ) انظر مجمع الأمثال فى باب الحاء ( طبع مصر ج 1 ص 132 ) ،
( 5 ) ه : راه را ،
( 6 ) كذا فى آ ج د ح ، ب ه ز : شام ،
( 6 - 7 ) كذا فى ح ، باقى نسخ : باز رسيد ،
( 8 ) آ ب ج د ح اين واو را ندارند ،
( 9 ) كذا فى ج ه ز ، ح : مشمر ، آ ب : مستمر ، د :
متمز ( كذا ) ،
( 10 ) من قصيدة لابن المعتزّ مطلعهاالا من لعين و تسكابها * * تشكّى القذى و بكاها بهاو منهافأن فرصة امكنت فى العدوّ * * فلا تبد فعلك الّا بها( ديوان ابن المعتزّ نسخهء كتابخانهء پاريسArabe 3087ورق 2 ) ،
( 11 ) آ افزوده : و ،
( 12 ) ج : منكو قاآن ،
( 13 ) كذا فى د ، ح : كمشل ، آ ب ج ز : كسك ، ه : كسل ،
( 14 ) كذا فى ج د ح ، آ : به همان ، ه : يهمان قرار ، ز : به همان صفت ، ب بتصحيح جديد : همچنان ،