اخلاق و عادات ) مهر چنان كه ديده مىشود معبودى بوده ، كه به آن قسم ياد ميكردند .
پرستش آن از زمانى بود ، كه خيلى قديم است و اينكه هرودوت گويد ، پرستش آن را از اعراب گرفتهاند ، صحيح نيست ، زيرا موافق كتيبهء بوغاز گئى واقع در كاپادوكيّه قديم و محلّ پاىتخت قديم هيتها ، كه موسوم به پتريوم بود ، نجباى قوم مىتانّى كه آريانى بودهاند ، بخدايان هندى ، يعنى ايندر ، و ارون ، ناساتىيا ، ميثر قسم خوردهاند « 1 » و ميثر همان مهر است ، پس براى مهر آريانهاى ايرانى از زمانى پرستش داشتهاند ، كه مذهب آنان با هنديها يكى بوده « 2 » ( راجع بقوم مىتانّى در مقدّمه گفته شد ، كه اينها در شمال بين النّهرين ميزيستند و اين كتيبه را از نيمه قرن چهاردهم ق . م ميدانند ) مهرپرستى بعدها به بابل و آسياى صغير و يونان و روم سرايت كرده در اروپاى غربى منتشر شد ( چنان كه در جاى خود بيايد ) . پرستش اناهيتا يا ناهيد گمان ميرود ، كه اصلا آريانى نبوده و از نفوذ بابل مىباشد . در بابل او را ايستار ، در فينيقيّه آستارت ميگفتند و مورّخين و نويسندگان يونانى و رومى بيشتر او را با آفروديت و ديان « 3 » تطبيق كردهاند ( اوّلى ربّة النوع وجاهت بود و دوّمى ربة النوع شكار ) .
پس از آنچه گفته شد ، دو مسئله ميماند ، كه بايد روشن گردد . اوّلا با اينكه هرودوت گويد مغها آشكارا و پارسيها در نهان مردههاشان را ، قبل از اينكه مرغ يا سگى به درد ، دفن نميكنند ، چگونه شاهان هخامنشى مقبره داشتند و نعش ملكهء ايران زن داريوش سوّم را با حضور سىسىگامبيس مادر شاه دفن كردند و اسكندر نعش داريوش را بپارس فرستاد ، تا در مقبرهء شاهان دفن كنند ؟ جواب اين سؤال مشكل نيست : زيرا خود هرودوت بعد گويد : « پارسىها مرده را قبل از دفن موم ميمالند » و از كجا ، كه همينكار را با نعش شاهان نمىكردند . جهت استعمال موم گويا از اينجا بوده ، كه چون خاك مقدّس بود و آلودن آن ممنوع ،
هامش
( 1 ) -Indra , Varuna , Nassatya , Mithra .( 2 ) -Eduard Meyer . Sitzungsbericht der Preuss . Akademie . 1908 . p . I 2 .( 3 ) -Aphrodite , Diane ( Artemis ) .