فصل سوّم ديالمهء آل بويه ( 320 - 447 )
پسران بويهء ماهىگير
تأسيس دولت آل بويه بدست سه تن برادر از فرزندان ماهىگيرى گيلانى بنام بويه انجام يافته كه بادّعاى بعضى از تاريخنويسان قديم بقولى ببهرام چوبينه و بقولى ديگر بيزدگرد سوّم ساسانى نسب ميرساندهاند . از اين سه برادر بزرگتر على و كوچكتر احمد و برادر ميانه حسن نام داشته . در اوان قيام دعاة علوى در گيلان و طبرستان بر كارداران امراى سامانى از اين سه برادر على و حسن كه بسنّ رشد بودند مانند بسيارى ديگر از سران ديلمى و گيلانى جانب علويان را گرفتند و ابتدا در عداد ياران ماكان بن كاكى سردار ديلمى ايشان درآمدند و به شرحى كه پيش گفتيم با او بودند تا آنكه ماكان بدست مردآويج مغلوب و بخراسان فرارى شد . در اين تاريخ يعنى در حدود 316 - 317 على و حسن چنان كه در تاريخ آل زيار گذشت با جمعى از سران سپاهى ديلم به خدمت مردآويج پيوستند .
زندگانى ابو الحسن على و ابو على حسن را با آل زيار تا ايّام بهستون و قابوس در فصل گذشته نوشتهايم در اينجا به اين نكته اشاره مىكنيم كه پس از قتل مردآويج در سال 323 و فرار حسن بن بويه كه از طرف برادرش على بعنوان گروگان پيش مردآويج بود و امير زيارى او را در اهواز در حبس داشت على كه در اين تاريخ در شيراز و بر فارس مستولى