و اعتماد بايشان داريم به رياست وزراء منصوب و برقرار فرموديم كه با نهايت اطمينان به مراحم مخصوص شاهانه بانجام وظايف مشغول شوند ، 28 شهر شوال 1341 ، شاه
دو روز بعد مشير الدوله وزراى خود را بدين شرح معرفى كرد :
مشير الدوله رئيس الوزراء .
حكيم الملك وزير عدليه .
سردارسپه وزير جنگ .
حكيم الدوله وزير معارف .
مصدق السلطنه وزير خارجه .
فهيم الدوله وزير پست و تلگراف .
ذكاء الملك فروغى ، وزير ماليه .
اعتلاء السلطنه كفيل وزارت داخله .
وزير فوايد عامه را قرار شد بعدا معرفى كند .
مشير الدوله محكم بكارها چسبيد و اميدواريهايى بود كه انتخابات در دورهء زمامدارى مشاراليه به صحت جريان يابد ، زيرا دلبستگى باحزاب خاص نداشت و مورد اعتماد همهء احزاب و دستهها بود ، از طرف سياست خارجى هم نگرانى زيادى ديده نميشد .
مشير الدوله برنامهء كابينهء خود را بر اصول موازنه و حفظ مناسبات حسنه با دول متحابه و بيطرفى و تسريع در كار انتخابات و نظارت بر اجراى قوانين خاصه بودجهها تشريح كرد .
مشير الدوله كه عمرى را بنيكنامى و عزت نفس و با حفظ پرستيژ گذرانده بود ، مسلما حاضر نبود خشونتهاى وزير جنگ خود را تحمل كند ، علاوهبر آن موقعيت را چنان ميديد كه كليهء اختيارات در دست وزير جنگ است و هيچ نقطهء اتكائى كه بتوان قانون را با آن حفظ كرد وجود ندارد . حيثيت دوستى او و حفظ آبروى وزرايش بيش از هرچيز مورد علاقهاش بود .
كابينهء مشير الدوله مقاومت خود را در برابر تهديدات وزير جنگ از دست داد و بر اثر همين تهديدات هم كابينهء مشير الدوله تصميم به استعفا گرفته قبل از ظهر روز 29 ميزان 1302 خورشيدى برابر « ربيع الاول 1342 قمرى ( 22 اكتبر 1929 ) در قصر صاحبقرانيه بحضور شاه رفته استعفانامهء خود را تقديم كرد .
بقول مرحوم هدايت : « سردارسپه كه طبعا صاحب عزم و رأى قوى بود ، عذر مشير الدوله را خواسته خود كابينه تشكيل داد » . بروايت مرحوم بهار : « مشير الدولهء پيرنيا را از پشت ميز رياست وزراء عذر خواستند و خود زمام امور را بدست گرفتند » . و اين وقايع در 6 آبان 1302 يعنى قريب چهار ماه بعد از زمامدارى مشير الدوله بود ، و اين آخرين زمامدارى اوست .
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى ) — صفحة ترجمهء احوال 35
مساهمون: عباس إقبال آشتياني
صترجمهء احوال ٣٥