[ قسمت اول ]
فصل اول
اصل مردم مازندران - تپيرها و مردها - اسامى طبرستان و مازندران - نواحى و حدود سابق - معمول شدن نام مازندران بجاى طبرستان - كوههاى طبرستان - گرگان - نظر اكثر دانشمندان راجع به اسامى مازندران و طبرستان - وضع جغرافيائى مازندران - بلوكات - تعريف كلى - جبال - رودخانهها - سواحل - طرق ارتباطى - راههاى شاه عباسى - جادههاى ديگر - آبوهوا - شهرها - منابع ثروت - جمعيت - سادات - ايلات قاجاريه - ارامنه و گرجيها - كليمىها - مذهب - حكومت - بناهاى نظامى .
مازندران كه سابقا طبرستان نام داشته قسمتى از ايالت قديمى فرشوادگر « 1 » .
بشمار ميرفته و اين ايالت هم شامل آذربايجان ، آهار ، طبرستان ، گيلان ، ديلم رى ، قومس ، دامغان و گرگان « 1 » بوده است .
طبر در زبان محلى بمعنى كوه است بنابراين طبرستان يعنى كوهستان « 2 » حدود طبرستان را منوچهر به ترتيب ذيل تعيين كرده بود :
هامش
( 1 ) - براى اصل نام فرشوادگرFarshwadgarرجوع شود به برنامه تنسر ، دارمستهترDarmesterمجلهء آسيائى صفحه 507 سال 1894 مسيحى
( 2 ) - كتابLa Strange( سرزمينهاى خلافت شرقى ) صفحه 369 چاپ كمبريج سال 1905 . براى ريشههاى ديگر نام طبرستان رجوع شود به كتاب درن ( مسافرتى بمازندران ) در سال 1860 چاپ سن پطرزبورگ سال 1895 صفحات 51 - 52 و تحت نام تپورى همين كتاب صفحهء 160 . ( 1 ) شمارههايى كه بين چهار كمان گذاشته شده است مربوط مىشود به يادداشتهاى الحاقى مؤلف ( رجوع شود به حواشى مؤلف . )