ه ) بسر مىبرد و بگفتهء مولوى محمد مظفر حسين صبا از رفقاى آن ميرزاى ارغونى بوده است :
مصلح الدين بعد از فوت همايون پادشاه در سال 963 عزم سفر حج از راه دريا كرد ولى در راه كشتى شكست و قريب چهارصد جلد از كتابهايش تلف شد و او بمشقت تمام بساحل رسيد و بعد ازين واقعه بقول حسن روملو « ببلدهء استنبول شتافت و سلطان سليم پادشاه روم وى را رعايت كرد » و او در استانبول با مفتى بزرگ ابو سعود آشنايى و دوستى گزيد و پس از چندى به « آمد » واقع در ناحيهء ديار بكر منتقل گرديد و در 967 توليت مدرسهء خسرو پاشا در آن شهر به دو واگذار شد ولى او بعد از مدتى از آنجا ببغداد رفت و با اسكندر پاشا والى عراق عرب بسر مىبرد و با يكديگر مباحثه و مذاكرهء علمى داشتند . قاضى مير احمد بن مير منشى قمى در جلد پنجم خلاصة التواريخ ، وقايع سال 980 ، گويد در سال 974 كه به زيارت عتبات رفته بود مصلح الدين را در بغداد در خدمت پاشاى ياد شده ديد و اين در همان اوان بود كه او بتأليف تاريخ خود اشتغال داشت .
چه حسن بيك روملو و چه قاضى مير احمد سنوات زندگانى استاد را قريب بنود سال نوشتهاند و چون تاريخ وفاتش را هر دو در ذيل وقايع سال 980 ثبت كردهاند ، بنابراين بايد ولادتش پيرامون سال 890 اتفاق افتاده باشد .
سال مرگش را كاتب چلبى ( حاجى خليفه ) بصورتهاى مختلف گمراهكنندهيى ثبت نموده است چنان كه بحروف ( نه برقوم ) گاه 977 ه « 1 » و گاه 979 ه « 2 » و گاه 980 ه « 3 » نوشته است . چارلز ريو زير عنوان مرآت الادوار تاريخ وفات مصلح الدين را 979 ه كه متكى است بر يكى از اقوال سهگانهء كاتب چلبى مرقوم داشته است و من باستناد ضبط روملو پيش ازين 980
هامش
( 1 ) - در ستونهاى 2029 و 191 .
( 2 ) - در ستونهاى 900 ، 69 ، 475 ، 1060 ، 1116 ، 1251 ، 1372 و 1893 .
( 3 ) - در ستون 516 ثمانين و تسعمائه و با اين حال بر آن افزوده شده است : « 979 تقريبا » .