عصاره بودن آن از چيزهايى است كه نطفه از آنها حاصل مىشود .
السِّلّ : نوعى بيمارى است كه انسان را ضعيف و گوشت بدنش را از بين مىبرد .
أَسَلَّه اللّهُ - جمله دعائيّه است و در سخن پيامبر ( ص ) آمده است كه فرموده :
( لا إسْلَالَ وَ لَا إغْلَالَ ) « 1 » .
تَسَلسَلَ الشّىءُ : آن چيز لرزان و متحرك شد ، گويى كه معنى متردّد بودن و حيرانى از لفظش تصوّر مىشود . پس لفظ - تسلسل - مفهومش اضطراب است كه در شىء حكايت از برگشتن لفظش به معناى آن است .
سِلْسِلة : زنجير ، كه از همين واژه است . خداى تعالى گويد :
(
فِي سِلْسِلَةٍ ذَرْعُها سَبْعُونَ ذِراعاً
- 32 / حامه ) و (
سَلاسِلَ
وَ أَغْلالًا وَ سَعِيراً - 4 / انسان ) و (
وَ السَّلاسِلُ
يُسْحَبُونَ - 71 / غافر ) ( وقتى كه زنجيرها به گردن دارند ، كشيده شوند ) .
روايت شده است :
( يَا عَجَباً لِقَوْمٍ يُقَادُونَ إلَى الجَنَّة بِالسَّلَاسِلِ ) « 2 » .
مَاء سَلْسَل : آبى كه در ظرف و محلّش حركت مىكند تا صاف شود شاعر گويد :
أشْهَى إليّ من الرَّحيق السَّلْسَل « 3 » .
و (
سَلْسَبِيلًا
- 18 / انسان ) يعنى روان و لذيذ و گوارا كه در نوشيدن زود گذر است .
هامش
( 1 ) لا اسلال و لا اغلال عبارتى از نامهاى است كه در صلح حديبيّه به دستور پيامبر ( ص ) نوشته شده و با اهالى مكّه صلح كردند . ابن فارس مىنويسد : الاغلال : الخيانة و - الاسلال : السّرفة : يعنى : خيانت و دزدى در محتواى پيمان نامه نيست و نبايد باشد ، جوهرى مىگويد : اسلال در معنى رشوه است و ابو عمر مىگويد : اسلال دزدى پنهانى است ، ابن سيده هم اسلال را رشوه و سرقت با هم مىداند ( مقائيس اللّغه 3 / 58 - لس 11 / 342 ) .
( 2 ) حديث فوق در مآخذ ديگر به صورت ( عجب ربّك من اقوام يقادون الى الجنّة بالسّلاسل ) شگفتا از مردمانى كه مسئوليّت اعمال نيك را با اكراه مىپذيرند و به سوى بهشت كشانده مىشوند ، در اين حديث شگفتى از اين است كه كار نيكشان پاداش دارد ولى چه بهتر كه آنها را خود برمىگزيدند و با رغبت انجام مىدادند تا بهشت به سوى آنها بيايد كه فرمود : (وَ أُزْلِفَتِ الْجَنَّةُ لِلْمُتَّقِينَ- 90 / شعراء ) پرهيزكاران را بهشت فراز آيد و با نزديك شدن دعوتشان مىنمايد .
( 3 ) شاعر ابو كبير است كه ياد جوانى را بر نوشيدنى سكرآور ترجيح مىدهد تمام بيت چنين است .ام لا سبيل الى الشّباب و ذكره * اشهى الى من الرّحيق السّلسليعنى آيا راهى به سوى جوانى و ياد جوانى نيست كه براى من خاطرهانگيزتر و محبوبتر از مى گوارا است .