شرح حال فضل بن روزبهان
مؤلف تاريخ احسن التواريخ « 1 » در ذكر وفيات سال نهصد و بيست و شش [ 926 ] مىنگارد كه خواجه مولاناى اصفهانى در مذهب تسنن متعصّب بود . در زمان ظهور دولت خاقان اسكندرشأن به هرات رفت و بعد از آنكه شيبكخان به خراسان استيلا يافت ، مولانا ملازمت خان اختيار نمود . خان او را دايم به واسطهء عداوت اهل بيت طعنه مىزد و در بخارا در پنجم جمادى الاولى در سنهء مذكور درگذشت . تاريخ عالم آراى [ امينى ] « 2 » از جمله تصانيف اوست . « 3 » انتهى .
استطراد : از مشار اليه قصيدهء عريضه مانندى ديگر هم به زبان جغتايى در منشآت فريدون بيگ ضبط است كه به دربار سلطان سليم فرستاده است . چون اشارتى نبود كه در كدام تاريخ تقديم داشته ، مناسب ديده شد كه در ذيل اين فراز ، عينا نوشته شود .
صورت قصيدهء خواجه اصفهانى
براى « 4 » خضر سوى حضرت اسكندر ثانى * نياز بندهء او خواجه ملاى صفاهانى
اى خلافت سريرينگ شاهى * وى عدالت سپهرينگ ماهى
اى سليمان صفات و عيسى دم * وى نبى خصلت و ولى مقدم
اى سخا ملكيده سپهسالار * وى شجاعت ممالكيدا مدار
اى سكندر سپاه و خضر الهام * وى مسيحا دم و كليم كلام
اى ديانت جهانيغا سلطان * شاه بن شاه و خسرو دوران
اى يوزينگ آفتاب اوج جلال * عالم اهلى قاشينگدا ذرّه مثال
تا ظهور ايلدينگ بو عالم آرا * توشتى ذوق و سرور آدم آرا
چالدينگ ايشه جهاندا كوس نويد * يتتى دين اهلغه صداى بريد
خسرو دين پناه شاه سليم * صدف دهر ايچنده درّ يتيم
تايدى حق يوليدا طريق هدا * خلّد اللّه ملكه ابدا
اهل اسلامنى هدايت قيل * طرق شرعنى حمايت « 5 » قيل
بيله كيم عدل و داد وارسنگا * يار بولسون چهار يار سنگا
بار عدل و سخاگ ايچون حيران * يوز تومان حاتم ايله نوشروان
بيله كيم سنگا يار « 6 » فتح و ظهر * قدرت حق دورنه فعل بشر
من ديمان كيم زمانه شاهى سين * بلكه سن قدرت الهى سين
هامش
( 1 ) . در اصل به خطا : روضة الصفويه .
( 2 ) . افزودهء ماست .
( 3 ) . احسن التواريخ ، ص 226 ، خلد برين ، ص 317
( 4 ) . در متن نوايى : ببراى
( 5 ) . در متن نوايى : رعايت .
( 6 ) . در متن نوايى : بار