شش چيزست كه آزمايش كرده مىشود به آنها عقلهاى مردمان ، بردبارى نزد خشم ، وشكيبائى نزد ترس ، وقصد نزد خواهش ، وترس از خدا در هر حال ، ونيكوئى مدارا وسازش ، وكمي جدال وستيزه . مراد به « ترس » چيزى چند است كه مردم ترس از آنها داشته باشند از بلاها ومصيبتها ، ومراد به « قصد » ميانه رويست يا راست روى يعنى اين كه نزد خواهش أمرى ميانه روى كند در آن ودر طلب آن ، وافراط نكند ، يا از راه راست بدر نرود ومرتكب گناهى نگردد .
5609
سلامة الدّين في اعتزال النّاس .
سلامتى دين در گوشه گيرى از مردم است يعنى از مردم بدو آميزش زياد با مردم نه ترك آميزش مردم بالكلية چنانكه قبل از اين مذكور شد .
5610
سلامة الدّين والدّنيا في مداراة النّاس .
سلامتى دين ودنيا در مدارا كردن با مردم است ، « بودن سلامتى دنيا در مدارا كردن با مردم » ظاهرست ، و « بودن سلامتى دين در اين » باعتبار اينست كه حذر از ضرر وآفات شرعا مستحسن بلكه واجب است وظاهرست كه در خلاف مدارا خوف ضرر وآفات بسيارست ، وديگر آنكه هر گاه با مردم مدارا كند واز ايشان أيمن گردد خوب بدين خود ورعايت آداب آن مىتواند پرداخت بخلاف اين كه مدارا نكند واز ايشان در خوف وتشويش واضطراب باشد .
5611
سهر اللّيل شعار المتّقين وشيمة المشتاقين .
بيدارى شب شعار پرهيزگاران وخوى مشتاقان است ، « شعار » چنانكه مكرّر مذكور شد جامهء را گويند كه ملاصق بدن وموى آن باشد وبآن اعتبار هر چه را لازم كسى باشد وأو از آن جدا نشود آن را « شعار أو » گويند مانند بيدارى شب از براي