اگر تمام مردم را جملگى كشته بود در همان مكان بود ، و اگر يك تن را كشته بود نيز در همان جا ميبود .
5160 - و روايت است كه او را در مكانى از دوزخ نهند كه شدّت عذاب اهل جهنم به دو منتهى مىشود اگر همهء مردم را هم كشته بود البتّه به همان جايگاه داخل ميشد ، پرسيدند : اگر ديگرى را نيز بكشد ؟ فرمود : عذابش مضاعف مىشود .
شرح : « ظاهر خبر در بدء نظر صدر و ذيلش با هم سازگار نيست ، چون صدر كشتن يكتن را مساوى با كشتن همهء مردم دانسته ، و در ذيل كشتن دو تن را گويد :
عذاب مضاعف مىشود ، و اين به ظاهر تهافت دارد ، ولى اين طور نيست بلكه ميگويد :
تمامى آدمكشان را چه يكتن كشته باشند چه بيشتر در يك مكان مخصوص از دوزخ كه عذابش از همه جاى آن افزونتر است خواهند برد ، آنگاه هر كس را به قدر جنايتش عقوبت مىكنند ، و اين معنى با لفظ « كأنّما » كه در آيهء مباركه آمده است از هر معناى ديگر سازگارتر خواهد بود » .
5161 - و علاء بن رزين از محمّد بن مسلم از يكى از دو امام باقر يا صادق عليهما السّلام روايت كرده كه فرمود : رسول خدا صلَّى الله عليه و آله فرموده است : هر كس در مقام دفع از ربودن مالش كشته شود ثوابش همانند شهيد باشد ، و نيز گفت كه :
فرمود : اگر من باشم مال را رها كنم و با دزد و راهزن بجنگ نپردازم .
شرح : « لزوم دفاع از مال وقتى است كه انسان گمان جان بسلامت بردن را داشته باشد ، و از ذيل خبر استفاده مىشود كه حتّى اگر احتمال كشته شدن هم ندهد
من لا يحضره الفقيه ( فارسي ) — صفحة 454
مساهمون: الشيخ الصدوق
ص٤٥٤