سبك شعرى
در اين كه بابافغانى شيوه بيانى نوينى را در شعر خود عرضه كرده است ترديدى نيست چرا كه همين شيوه بيانى است كه در دوره تيمورى مورد اقبال و تقليد شاعران سده نهم و دهم قرار گرفته است .
در شعر بابافغانى خصوصا غزليات او با هيچ غموض بيانى و محتوايى رو به رو نمىشويم ، بلكه تركيباتى دلنشين ، بيانى ساده و صميمى و در عين حال پرشور و معانى روشن و دلپذيرى را شاهديم كه به آسانى با آدمى ارتباط حسّى و عاطفى برقرار مىكنند .
وحشى بافقى ، نظيرى نيشابورى ، ولى دشت بياضى ، ضميرى اصفهانى ، حكيم شفايى ، عرفى شيرازى و محتشم كاشانى ، از غزلسرايان بنامى هستند كه از شيوه بيانى بابافغانى پيروى كردهاند و آثار پرشورى را در اين سبك بيانى آفريدهاند ، و شاعرانى نيز بودهاند كه در پيروى از اين سبك ، به تدريج از آن فاصله گرفته و آنقدر كه به مضامين تازه و باريك مىانديشيدند به جنبه ساختارى شعر نمىپرداختند مانند : جلال اسير ، خواجه حسين ثنايى ، زلالى خوانسارى و شوكت بخارى . « 1 »
شيوه بيانى بابافغانى به تدريج به ظهور سبك وقوع و سبك « واسوخت » در شعر فارسى انجاميد كه ميرزا اشرف جهان قزوينى ، لسانى شيرازى ، بابا شهيدى قمى وحشى بافقى را از بانيان و پيشتازان اين دو سبك بيانى مىشناسند .
محتشم كاشانى كه در آغاز از شيوه بيانى بابافغانى شيرازى پيروى مىكرد ، بعدها از طرفداران پر و پا قرص سبك وقوع درآمد و در رسالهء جلاليّه خود 64 غزل را در همين سبك ارائه كرد . « 2 »
گروهى ديگر از غزلسرايان كه در آغاز از شيوه بيانى بابافغانى متأثر بودند با رويكرد جدّى خود به خلق مضامين بكر و دور از ذهن و نازك خيالىها ، به تدريج سبك اصفهانى را پايهريزى كردند و در اشاعه آن كوشيدند كه براى نمونه مىتوان از صائب تبريزى ،
هامش
( 1 ) . همان ، ص 35 - 26 .
( 2 ) . براى آگاهى از تاريخچه و ويژگيهاى سبك وقوع و سبك واسوخت به سبك وقوع تأليف گلچين معانى و نيز شكوه شعر عاشورا در زبان فارسى تأليف نگارنده ( از ص 347 تا 352 و از ص 359 تا ص 364 ) مراجعه كنيد .