نزهة الكرام و بستان العوام
اين كتاب شيرين و فارسى شكرين از اواخر قرن ششم و اوايل قرن هفتم هجرى است ( چه حسين بطيطى كتاب ديگر مؤلف آن را بنام تبصرة - العوام در سال 658 به عربى برگردانده است ) و در سبك سخن داراى همان مختصات ادبى متون همانند خود بوده و متأثر از زبان عرب و داراى نمونههايى از لغات و اصطلاحات اسلامى و تاريخى است ، كه در ذيل ، چندتايى از آنها نموده مىشود و « كالملح فى الطعام » هر چه بهتر ، كلام را رساتر و پرمعنىتر ساخته است . و براى خواننده محقق آنگاه مطالعهء گوارائى دارد كه بدين معانى آشنائى و تحقيقى پيدا كرده باشد .
* اما نمونهء اينكه سبك و سياق عربى دارد :
باب اول : حدثنا ابو العباس ( از ) فضل بن جعفر . . . ( از ) . . .
- . . بدان كه على را دشمن ندارد الا شقى و تولا به دو نكند الا تقى ( ص 193 )
- . . اى قوم بترسيد از خداى ترسيدنى سزاوار . . ، - . . . و بايد كه نميرد الا بر مسلمانى ( 194 ) - . . . بدرستى كه ادا كردم و برسانيدم و شما را شنوانيدم ( ص 192 )
نمونهء لغات و اسماء و اصطلاحات :
احبار : ( دانشمندان يهود )
برد يمانى 318 ( كتاب يمنى )
بطحاء مكه 33 ( دشتها ، زمينهاى مسطح مكه )
بطل از هر 72 ( پهلوان رو سفيد تابان )
تجار حرم 71 ( بازرگانان مكه )
ثنيه 184 ( راه دو كوه )
جزع يمانى 38 ( مهرهء يمنى ، سنگى قيمتى )
حجر كعبه - حجر الاسود
خفض جناح 202 ( بال گشودن و ايستادن مرغ هنگام تسليم )
دار الهجرة 38 ( مدينه ) : امام دار الهجرة رحبه : ( ميانهء سراى ، ساحت وسيع پرگياه ) رحل : ( پالان شتر )
سقاية الحاج 17 ( آب دادن به حاجيان در مكه )
عصاى موسى ( - معجزهء او )
عيبت علم و موقع سرو باب حطت اوست 253
قاسطين ( در جنگ صفين ) : طرفداران معاويه
مارقين ( در جنگ نهروان ) : خوارج
ناكثين 193 ( در جنگ جمل ) : طلحه و زبير