سأله رجل ، فقال : يا رسول اللّه انّا نصيب هو امى الابل « 1 » . فقال : ضالة المؤمن حرق النّار « 2 » . [ مؤمن گم شده در آتش خواهد سوخت ] .
قال : لأن يمتلى جوف احدكم قيحا حتّى يريه ، خير له من ان يمتلى شعرا . [ اينكه اندرون مردى از چرك پر شود براى وى بهتر است تا از شعر پر شود ] .
قال : ما زالت اكلة خيبر تعادّنى فهذا اوان قطت ابهرى « 3 » . مىفرمايد : گوشت آن بزغاله مسموم كه در خيبر به دهان گذاشتم همواره كاهش من مىداشت ، اكنون وقتى است كه رگ پشت و رگ گردن مرا قطع كند .
مثل المؤمن مثل الخامة من الزّرع تميلها الرّيح مرّة هكذا و مرّة هكذا ، و مثل المنافق مثل الارزة المجدّبة على الارض ، حتّى يكون انجعافها مرّة .
قال : سوداء و لود ، خير من حسناء عقيم . [ زن سياه كه فرزند بسيار آرد بهتر از زن خوبروى نازاست ] .
تراصّوا فى الصّلاة « 4 » و لا يتخلّلكم الشّياطين كانّها بنات حذف « 5 » . من نوقش بالحساب عذّب . [ هر كه به حساب درآيد عذاب بيند ] .
اذا مشت امّتى المطيطاء « 6 » و خدمتهم فارس و الرّوم ، كان بأسهم بينهم .
قال : لست من دد « 7 » و لا الدّد منّي .
قال : لا عدوى « 8 » و لا هامة « 9 » و لا صفر « 10 » .
هامش
( 1 ) . هوامى الابل : شتران بىساربان .
( 2 ) . حرق النّار : زبانهء آتش .
( 3 ) . ابهر بر وزن احمر . پشت و رگى است در پشت پيوسته به دل . رگ گردن .
( 4 ) . تراصوا فى الصلاة : يعنى : به يكديگر بچسبيد در نماز جماعت و در يك صف از هم فاصله نگيريد .
( 5 ) . حذف : نوعى از گوسفندان سياه ريزهء بىدم و گوش از گوسفندان حجاز .
( 6 ) . مطيطاء : خراميدن و دستاندازان راه رفتن .
( 7 ) . دد : بازى و لهو و لعب .
( 8 ) . عدوى به فتح اول و سكون ثانى : بيمارى مسرى - انتقال مرض از شخص مريض به سالم .
( 9 ) . هامه : جغد و بوم گويند . اعراب زمان جاهليت معتقد بودند كه روح مقتول به صورت جغدى مىشود و فرياد مىكند « اسقونى » تا وقتى كه خون او را قصاص كنند ، پيغمبر صلى اللّه عليه و آله و سلم در مقام تخطئه اين گمان فرمود « لا هامة » ( س ، ب ) .
( 10 ) . صفر : بيمارى شكم كه موجب زردى رنگ بدن شود . گويند : عربهاى جاهليت گمان مىكردند كه اين بيمارى مسرى است لذا رسول خدا صلى اللّه عليه و آله براى نفى اين عقيده فرمودند :
« لا صفر » و بعضى گويند : كه اعراب را عقيده اين بود كه مارى است در شكم و مىچسبد -