و آذوقهاش كم گردد ، خوار گشته ، رام مىشود .
3 - از خدا كمك بخواه و به سوى او تضرع نما تا تو را در جنگ با نفس يارى دهد مگر سخن يوسف صديق را نشنيدى كه فرمود :
-
إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلَّا ما رَحِمَ رَبِّي
» « 1 » .
يعنى : « همانا نفس ، به بديها بسيار فرمان مىدهد مگر آنكه پروردگارم رحمى كند » .
هر گاه اين سه كار را انجام دادى ، به خواست خداوند متعال ، نفس ، فرمانبردار مىشود . تا جايى كه مىتوانى مالكش شوى و لجام بر او افكنده از شرّش در امان بمانى . اما اگر رهايش سازى ، مگر مىتوانى در امان باشى و سالم بمانى با اينكه خودت انتخابهاى بد و پستى حالاتش را مشاهده مىكنى .
مگر او را نمىبينى كه در حال شهوت ، حيوان ، در حال غضب ، درّنده ، در حال مصيبت ، بچه ( و كم طاقت ) ، در حال نعمت ، فرعون ( و سركش ) ، در حال سيرى ، خيالباف و در حال گرسنگى ، ديوانهاى است كه اگر سيرش نمايى ، سرپيچى و تكبر كرده و اگر گرسنهاش بدارى ، فرياد مىكشد و جزع مىنمايد ، پس او مانند الاغ بدى است كه اگر غذايش بدهى لگد مىزند و اگر گرسنه بدارى ، عرعر مىكند .
يكى از علما گويد : از زبونى و نادانى نفس اين است كه :
هر گاه به انجام گناهى همّت كند يا شهوتش برانگيخته گردد ، اگر خداوند تعالى ، پيامبر اكرم ، تمام انبيا ، كتابهاى الهى و همهء ملائكهء مقرب را در برابرش واسطه قرار دهى و بعد مرگ و قبر و قيامت و بهشت و جهنم را بر او عرضه نمايى ( تا دست از آن گناه يا شهوت بردارد ) سر فرود نياورده ، آرام نمىگردد و شهوتش را ترك نمىكند ، اما اگر با جلوگيرى يك قرص نان يا بخشش آن با او برخورد نمايى ، آرام مىگردد و شهوتش را ترك مىنمايد ، پس بدان پستى و جهالتش را .
هامش
( 1 ) سورهء يوسف ، آيهء 53 .