( 59 ) .
Cajkin , Ferdausi 76 et seq .
( 60 )
V . Grunebaum , Firdausi , Islam ( BII ) , 171 , 172 , 175 et seq .
( 61 ) . مينوى ، كتاب هزارهء فردوسى ، ص 24 ب ؛ صفا
( BII )
، تسلط ، ص 53 و بعد .
( 62 ) . كتابنامه ذيل عنوان « صفا ، حماسه » ، كتابنامه ذيل عنوان « موله » .
( 63 ) . صفا ، همان اثر ، ص 30 .
( 64 ) . موله ( طى نامهء مورخ 30 آوريل 1954 ) با اشاره به
WI . Ivanow , Conc . descr . Cat . , 1924 , 249 et seq .
علاوهبر آن س
Mole , L'epopee 384 ;
صفا ، حماسه 4 - 322 .
( 65 ) .
Masse , Firdousi 263 .
( 66 ) .
Masse : Mole , L'epopee 387 et seq .
س
Mole , L'orthodoxie zoroastrienne , La nouv . Clio 1951 , 312 , 316 .
( 67 ) . مؤلف آن مولانا محمد بن حسام ( وفات : 875 ه ) از مردم سرزمينهاى كوهستانى جنوب خراسان ، مردى دربارى نبوده بلكه برزگرى بوده كه حتى در مزرعه نيز شعر مىسروده . قريحهء برجستهاى نداشته . هم خاوراننامه ( عنوان صحيح اين است ، نه خاورنامه ! ) و هم قصيدههايش در مدح پيامبر ( ص ) و ائمه ( ع ) مطلوب عامه است . ( كريمسكى ، 3 ، ص 121 ؛ صفا ، حماسه ، ص 356 و بعد ) صفا ، همان اثر ، ص 65 - 357 : حماسههاى ديگرى در همين زمينه كه عموما بعد از آن تأليف شدهاند .
( 68 ) . كتابنامه ذيل عنوان
« Cajkin , Asadi »
.
( 69 ) . بديع الزمان ، سخن و سخنوران ، ج 2 / 1 ، « اسدى » ، ص 94 - 89 .
( 69 الف ) . برتلس طى بررسىهاى عميقى كه در
Pjatoje munazare ( Bibl . )
به عمل آورده به چند نتيجهء جالب رسيده كه اينك نقل مىشود ، اسدى از فرط ناقه طوس را ترك گفته از راه شمال رهسپار نخجوان شد ( 78 ) ؛ درماندگى او را وادار به استنساخ كتاب الابنيه ساخت ( همان اثر ؛ س . ص 243 ) ؛ وى دهقان و مدافع اشرافيت ايرانى در برابر گرايش به فرهنگ و تمدن تازى بود ( 79 ) ؛ ولى درعينحال از آن انتقاد مىكرد و نمىتوانست فساد و انحطاطش را ناديده بگيرد ( 88 ) ؛ شعوبى بود ( 78 ) ، ولى نسبت به سنن اسلام وفادار بود ( 92 ) ؛ بر اثر عدم توجه به موازين انساندوستى و جلوه ندادن قهرمانان كهن بهصورت كمال مطلوب بر خلاف سنت عمل مىكند ( 68 ) ؛ به واسطهء تكلف و تصنع در گفتار با شاهنامه فرق بسيار دارد ( 67 ) . كتاب لغت او به عنوان مطالعات مقدماتى پيوندى بسيار نزديك با حماسهاش دارد ( 86 ) .
( 70 ) . نظر « محصل » هم در كاوه ، 1921 ، شمارهء 12 ، ص 28 چنين است
( Cajkin , Asadi 157 )
.
( 71 ) .
J . Marquart and E . Herzfeld : Mole , Rustam 269