به سبب ساز باز گردد وآن را بخواهد . گفتم : نزد سبب ساز نيز ، آنچنان آبروئى برايش نمانده كه پاسخ گيرد ! گفت : در كوبيدن در پى گير باشد تا در باز شود ! وآنقدر در تاريكى شب بنالد تا رحمانگيز شود .
رودها :
سه نهر نامدار آن « ارس » ، « نهر ملك » ، « كر » است كه از همه خردتر است واز كوهستان مرزهاى « جنزه » و « شمكور » برخاسته واز نزديكى تفليس به كفرستان مىرود . وپس از آن در گوارائى وسبكى « ارس » مىباشد كه از مرزهاى أرّان مىگذرد ، از ارمينيه برخاسته بر « ورثان » مىگذرد وسپس در پشت « موقان » به دريا مىريزد . « نهر ملك نيز از كشور روم برخاسته از خورهء « اران » گذشته وبه دريا مىريزد .
اين سرزمين جز با درياى خزر پيوند ندارد . دو درياچه نيز * در اين سرزمين هست ، يكى در ارميه كه درازايش چهار روز رفتن با چهارپا است وبه دريانوردى يك شبانه روز پيموده مىشود . ديگرى نيز در ارمينيه است كه درياچه « ارجيج » « 1 » خوانده مىشود .
بازرگانى :
از برذعه ابريشم بسيار خيزد . از دربند باب الأبواب پارچههاى كتان وبرده وزعفران وأسترهاى نيكو ، واز « دبيل » پارچههاى پشمين وفرش وپشتك ونمطها وتكههاى عالي ، واز « برذعه » پرده مىبرند
هامش
( 1 ) ياقوت « ارجيش » را نام شهري از ارمينيه آورده ( 1 : 196 ) پس شايد تلفظ درست « ارجيج » باشد .