چند پيشگفتار « 1 » كه از آن ناگزيريم
1 - روش مؤلف در تدوين اين كتاب :
بدانكه من اين كتاب را بر زمينهاى استوار نهاده ، با ستونهاى نيرومند پشتوانه زدهام ؛ براي درستيابى كوشيدم ، از دانش صاحب دلان كمك برگرفتم ، از خدا خواستم تا مرا از خطا باز دارد وبه آرزويم برساند ، تا پايههاى آن را بلند دارم وبنيادش راست گردانم ، هر چه را ببينم يا بينديشم ، بشناسانم وگزارش كنم ، پايه را بر اين نهادم وستونها را استوار ساختم .
يكى از چيزها كه براي روشنگرى از آن كمك برگرفتم ، پرسش از خردمندان مردم بود ، از كساني كه هرگز از ايشان غفلت واشتباه نديده بودم دربارهء دهات وروستاهائى كه از آنها دور بودم وبدانها نرسيده بودم مىپرسيدم . پس آنچه را كه در آن هم زبان بودند مىنگاشتم واز آنچه در آن ناسازگار بودند دورى مىكردم ، آنچه به ديدارش ناچار بودم به سويش رفتم . وآنچه دلم گواهى نمىداد وخردم نمىپذيرفت به گويندهاش منسوب داشتم ، يا گفتم : چنين پنداشتهاند كه . . . پس كتاب را با بخشهائى كه در گنجينههاى شاهان يافته بودم پر كردم .
2 - پيشگامان جغرافيا :
هيچ كس از پيشگامان من در اين دانش ، راهى كه من رفتم نرفته ، ونكتهها كه من جستجو كردم نجسته است :
هامش
( 1 ) هيجده گفتار است كه بوسيلهء ترجمان شماره گزارى وعنوان داده شده است نه مؤلف مقدسي ، وتا چ ع : 66 ادامه دارد .