[ مقدمات وفصول ]
بنام خداوند بخشندهء مهربان حمد خداى را كه آفريد وبه اندازه كرد ، ونقشها با دقت ببست مردم را بىكمك ومشاور بساخت وبىيار وياور اداره كرد . استوار داشت جهان را استوارهئى ، ودرست كرد آن را بي كمك . زمين را با كوهها ميخكوب كرد « 1 » تا نجنبد . ودريا را به گرد زمين نهاد تا از آن فراتر نيايد . بندگان را در زمين پخش كرد تا ببيند كه چه مىكنند ، پس برخى ايمان آورده راه را يافتند وبرخى كافر شده برفتند . درود بر مهترين مردم وبهترين فرزندان آدم ، بر محمد وبر آل وأصحاب أو سلام بسيار .
أبو عبد اللّه محمد بن أحمد مقدسي گويد : دانشمندان هميشه مايل به تصنيف بودهاند ، تا آثارشان از ميان نرود وخبرهايشان بريده نشود ، من نيز خواستم از آنان پيروى كنم وبه راهشان بروم ، دانشى را برپا دارم تا ياد من زنده بماند وبه مردم سودى برسانم تا بدان خدا را راضى دارم ، پس ديدم دانشمندان پيش از من تصنيفهائى كردهاند وپسينيانشان آنها را شرحها نگاشته وخلاصهها ساختهاند . انديشيدم دانشى را دنبال كنم كه آنان نكرده باشند وبه هنرى دست يازم كه كسى ، جز بطور نارسا دست نزده باشد ، وآن شناخت سرزمينهاى مسلمانان است ، با بيابانها ودرياها ودرياچهها ورودخانهها ، ومعرفى شهرها وشهركها
و
هامش
( 1 ) قرآن 78 ، 7