روم بالا رويم نهرها بيشتر وميوهها افزون وهوا خنكتر است وهر چه پائينتر ميوه خوشمزهتر وبهتر ونخلستانها بيشتر است . رودخانهء كشتىرانى ندارد واز همه آنها مىتوان گذر كرد . دانشمندان اندك أهل ذمه وجذاميها بسيارند . اندرزگران اهميتى ندارد سامريها از فلسطين تا طبريه زندگانى مىكنند در آنجا مجوسي وصابئى ديده نمىشود .
مذهب ايشان : همه به راه راست سنت وجماعت هستند . أهل طبريه ونيمى از نابلس وقدس وبيشتر عمان شيعه هستند ، ودر آن جائى براي معتزليان نيست وايشان پنهان هستند . در بيت المقدس گروهى كرامى هست كه خانقاه وجلسات دارند [ اينان مدعى علم كلام وفقه وزهد هستند وماجراجوئى دارند ولى بحق أهل قرائتند ] در اينجا مالكي وداودى يافت نمىشود . اوزاعيان در جامع دمشق مجلس دارند . رفتار در آنجا بر * مذهب أصحاب حديث است وفقيهان شافعي هستند . كمتر قصبه يا شهر هست كه حنفيان در آنجا نباشند ، وچه بسا قاضيان از ايشان باشند [ ايشان در بيت المقدس مجلسها دارند ودر گذشته قاضيان از ايشان بودند ولى امروز كار بر مذهب مردم مغرب است كه در سرزمين مغرب ياد خواهيم كرد ] .
هر گاه گفته شود : چرا نمىگوئى رفتار بر مذهب شافعي است ، در حالي كه صدارت در آنجا از آن شافعيان است ؟ در پاسخ گوئيم : اين سخن از ناداني است ، در مذهب شافعي بسملة را بلند گويند ودر نماز بامداد قنوت دارند . ولى ما جز در نماز وتر در نيمهء دوم رمضان قنوت نمىگيريم نظريات ديگر شافعي را نيز مردم شام نپذيرفته وبكار نمىبندند .
نبينى هنگامى كه شاه طبريه دستور داد تا بسملة را بلند گويند ، مردم بنزد كافور اخشيدى دادخواهى بردند ودستور أو را نادرست شمردند ؟
أحسن التقاسيم في معرفة الأقاليم ( فارسي ) — صفحة 252
مساهمون: محمد بن أحمد المقدسي ( المشاري )
ص٢٥٢