فصل چهارم : تشريح استخوانهاى فك و بينى
تعداد استخوانهاى فك و گيجگاه « 1 » با بيان درزهاى فك روشن مىگردد ، بنابراين مىگوييم :
فك فوقانى از بالا به درز مشترك بين آن و پيشانى محدود مىشود اين درز زير ابرو از گيجگاه تا گيجگاه ديگر ( مستقيم ) كشيده شده است ، و از پايين به درز رويش گاه دندانها ( موازى با دندانها ) محدود مىشود و از جانب چپ و راست نيز درزى است كه از گوش مىآيد بين فك و استخوان وتدى كه وراى دندان آسيا قرار دارد ، مشترك مىباشد ، سپس سمت ديگر فك كه انتهاى آن است ؛ يعنى آن بخش از فك كه خم شده و اندكى به داخل ، برگشته است درزى بين آن و بين درزى كه ياد مىكنيم ، فاصله مىاندازد ، و آن درزى است كه بالاى كام را به صورت طولى قطع مىنمايد ؛ اين محدوده فك فوقانى مىباشد . درزهاى داخل در اين محدوده عبارتند از :
1 . درزى كه بالاى كام را به صورت طولى قطع مىنمايد ؛
2 . درز ديگرى از بين دو ابرو شروع مىگردد تا به محاذات بين دو دندان پيش ( جلو ) مىرسد « 2 » ؛
3 . درز ديگرى كه از ابتداى همين درز « 3 » شروع مىگردد و كج شده به پايين مىرود تا به محاذات بين دو دندان رباعى « 4 » و دندان نيش از جانب راست مىرسد و درز ديگرى نيز همانند آن در سمت چپ شكل مىگيرد .
در اين صورت بين درزهاى سه گانه ، - يعنى درز ميانى « 5 » و دو درز كنارى - و بين درز موازى با رستنگاه دندانهاى ياد شده « 6 » دو استخوان به شكل مثلّث متعين مىگردد كه
هامش
( 1 ) در انتهاى فصل گذشته به دو استخوان گيجگاهى اشاره شد ، تكرار آن در اين فصل شايد به لحاظ آن باشد كه به فك فوقانى تعبير فك گيجگاهى نيز مىشود زيرا گيجگاه در طرفين فك فوقانى قرار دارد .
( 2 ) اين درز با درز طولى در يك خط قرار دارد ، لذا شارح آملى براى ايجاد تمايز بين آن دو مىگويد : يكى در سطح و ديگرى در عمق قرار دارد .
( 3 ) يعنى بين دو ابرو مقصود درز اول و درز دوم مىباشد به دو اعتبار ياد شده ( سطحى و عمقى ) .
( 4 ) چهار دندان كه بين دندانهاى پيش و نيش قرار دارد .
( 5 ) به دو اعتبار ياد شده ( سطحى و عمقى ) .
( 6 ) يعنى دندانهاى شش تايى ، پيش ، رباعى و دندان نيش .