[ مقدمه ]
بسم اللَّه الرحمن الرحيم
الحمد لله حمدا يستحقّه بعلوّ شأنه و سبوغ إحسانه والصلاة على سيدنا محمد النبى
وآله و سلامه .
يكى از دوستان صميمى كه انجام خواهش او به آسانى بر من لازم است ، تقاضاى تأليف كتابى جامع در علم پزشكى نمود ، كتابى كه در برگيرنده همه قوانين كلى و جزيى آن علم باشد ، كه در عين اختصار ، مشروح و در عين ايجاز ، بيشترين مباحث را به بهترين بيان ادا نمايد .
من نيز با اجابت خواستة او انديشيدم كه نخست درباره مباحث كلى ( كليات ) در دو شاخه نظرى و عملى سخن بگويم و سپس درباره احكام كلى قواى داروهاى مفرد و در ادامه در خصوص مباحث جزيى آنها اداى سخن كنم و سپس به بيمارىهاى جزيى كه بر هر يك از اندام بدن عارض مىگردد ، بپردازم و در آغاز به تشريح آن عضو و فايده آن در بدن اشاره نمايم ، و البته تشريح اعضاى مفرد و بسيط بدن و نيز منافع آنها پيشاپيش در كتاب اول ( كليات ) ياد شده است ، در اين كتاب ( بيمارىها ) سعى نمودهام پس از تشريح عضو در بيشتر موارد به راههاى حفظ تندرستى آن عضو اشاره نمايم .
سپس به گفتارى كلى « 1 » در كليات بيمارىهاى آن عضو و سببهاى آن و روشهاى استدلال بر آن « 2 » و راهكارهاى كلى درمان آن پرداختهام « 3 » ، پس از فراغت از بيمارىهاى
هامش
( 1 ) به عنوان مثال « چشم » بهطور مطلق به تمام بيمارىهاى مزاجى اعم از مادى و ساده و بيمارىهاى تركيبى و مشترك مبتلا مىگردد .
( 2 ) روشهاى استدلالى مانند : حالات گوناگون « چشم » از لمس و حركت آن ، رگها و رنگ آن ، اندازه و مواد دفعى و واكنشهاى آن كه مورد استدلال طبيبان قرار مىگيرد .
( 3 ) راهكارهاى كلى درمان ؛ مثلًا در بيمارىهاى مزاجى ساده چشم ، درمان به تبديل مزاج و در بيمارىهاى مزاجى مادى آن ، درمان به استفراغ ماده و . . .