تخطي إلى المحتوى الرئيسي

المراتب في فضائل أميرالمؤمنين وسيد الوصيين ( ع ) — صفحة 15

مساهمون:

ص١٥
به هند است ، كه دوّمين نسخه را ديده ومقدّمه وبرخى از مطالب آن را براي استفاده در تأليفات خود بازنويسى كرده است . ويژگيهاى كتاب ( المراتب ) : به نظر مىرسد رويا روئيها ومنازعات وكشمكشهاى مذهبي وعقيدتي وفرقه‌اى ميان شيعيان بطور عموم ( أعم از تيره‌هاى امامي - زيدي - إسماعيلي ) وسنيّان ، بويژه حنبليّان در قرن سوم وچهارم ، نقش مهمّى در تدوين اين‌گونه رساله وكتابها داشته است ، غالب محدّثين سنى مراتب فضيلت خلفاى باصطلاح راشدين را به ترتيب خلافت آنها قرار داده‌اند ، در مقابل شيعيان وشاخه بغدادي معتزليان ( شاخه بصرى اعتزال عثمانى الهوى بوده‌اند ) قائل به برترى فضائل أمير المؤمنين عليه السّلام بر تمامى صحابه بوده‌اند ، با اين تفاوت كه معتزله أفضليت علي عليه السّلام را مانعى از تأخير أو در خلافت ومشروعيّت تقدّم مفضول بر أو ندانسته‌اند ، كه گفته مشهور ابن أبي الحديد مدائنى : « الحمد للّه الذي قدّم المفضول على الفاضل » انعكاس اين رأى ونظر است . أمّا شيعيان امامي علىّ عليه السّلام را أفضل بشر بعد از پيامبر صلّى اللّه عليه وآله مىدانسته ، وبه دليل نصّ وسبق در اسلام وافضليت ، خليفه بلا فصل رسول اللّه صلّى اللّه عليه وآله ، وخلافت متقدّمين بر أو را نامشروع وغاصبانه مىدانند ، امّا زيديان كه در أصول مذهب معتزلي مىباشند ، بطور عموم تابع رأى معتزله بغداد بوده ، واعتقاد به أفضليت علىّ عليه السّلام بر صحابه وخلفا ، ودر عين حال مشروعيت خلافت خلفاى سابق بر حضرت را داشته‌اند . در اين ميان ناصبيان يا نواصب ، كه بطور عموم أهل حديث وحنبلي مذهب ، يا به اصطلاح امروز سلفى بوده‌اند ، وبنابر آموخته‌هاى خود از حديث ، وبر طبق سيره سلف صالح خودشان ، عموم صحابه را منزّه ومبرى از خطا مىدانستند ، هنگام برخورد با شيعيان يا معتزله ، كه روش صحابه صدر اوّل را مورد نقد وبررسى قرار مىداده ، وبر طبق شواهد تاريخي وقرائن قطعي ، حكم به كفر يا فسق يا انحراف آنان مىدادند ، در دفاع از