كارهى و سميعى و بصيرى و مدركى گويند راجع بود با علم و تبع علم و گويند اگر مثلا قادر به قدرت بود بايد كه جمع قديمى لازم آيد و اين مذهب نزديك باشد به شرك .
و نيز اين قول عين مذهب نصارى است كه :
لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قالُوا إِنَّ اللَّهَ ثالِثُ ثَلاثَةٍ
( مائده 77 ) بتحقيق كه كافر شدند آنان كه گفتند بدرستى كه خداى تعالى سوم سه إله است .
چون نصارى سه قديم اثبات كردند مستحق عقوبت شدند و اين اسم كه لقد كفر ، پس چگونه جمعى كه به قديم اثبات كنند ضرب ثلاثة فى مثلها .
مسأله ؟ و همچنين قرآن را قديم گويند « 1 » .
الجواب عنه ، شيعه گويند قرآن معجزه محمد صلّى اللّه عليه و آله است و محمد محدث چگونه شايد كه معجزهء وى قديم بود ، و اگر چنين بود چنان كه معجزهء او بود معجزهء ديگر انبياء بودى .
و اگر قديم ما بين الدفتين است بضرورت كتابت است و اين معنى محدث است ، و اگر حرف و صوت گيرند ، هم محال بود ، و حرف و صوت قديم نتواند بود . زيرا كه بعضى بر بعضى مقدم است و بعضى متأخر سابق و مسبوق هر يكى به زمان متناهى و محصور و هرچه چنين باشد قديم نبود .
و نيز حق تعالى فرمود :
فَلْيَأْتُوا بِحَدِيثٍ مِثْلِهِ
( طور 34 ) پس بايد كه حديثى مثل قرآن بياورند ، و قال :
ما يَأْتِيهِمْ مِنْ ذِكْرٍ مِنْ رَبِّهِمْ مُحْدَثٍ
( انبيا 2 ) و نيامد ايشان را ذكرى از پروردگار ايشان محدث ، و مراد بذكر قرآن است به دليل قوله تعالى :
إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ
( حجر 9 ) يعنى ما فرو فرستاديم ذكر را و ما او را حافظيم .
و قال :
هذا ذِكْرٌ مُبارَكٌ أَنْزَلْناهُ
( انبياء 51 ) و قال :
إِنَّا جَعَلْناهُ قُرْآناً عَرَبِيًّا
( زخرف 3 ) و قال :
إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ
( قدر 1 ) و قال :
شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ
( بقره 181 ) و جعل و انزال دليل است بر حدوث قرآن .
و حق تعالى رد كرد بر مشركان حيث قال :
هذا إِفْكٌ قَدِيمٌ
( احقاف 10 ) و اگر قرآن قديم باشد سائر كتب منزله قديم باشند ، و انبياء و صلحا و فساق و كفار كه ذكر ايشان در قرآن است جمله قديم باشند « سبحانك هذا بهتان عظيم » .
هامش
( 1 ) - در اواخر قرن دوم هجرى مسأله قديم بودن قرآن بر سر زبانها افتاد و براى اولين بار در ميان مسلمانان شخصى به نام عبد اللّه بن كلاب متوفاى 223 ه علنا اعلام كرد كه قرآن قديم است و احمد بن حنبل يكى از ائمه اربعه اهل سنت بيش از همه در مورد قديم بودن قرآن پافشارى مىكرد . فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى 2 / 205 - 226