و شكست آنان پس از پيروزى ، بدين دليل بود كه هدف و نيت بيشتر مسلمان دگرگون شد . توجه به غنايم لشكر قريش كه بعد از فرار از خود بجا گذاشته بودند ، اخلاص گروه زيادى را آلوده ساخت و آنان فرمان پيامبر را فراموش كردند .
ما در تشريح اوضاع جغرافيايى « احد » اين نكته را يادآورى كرديم كه در وسط كوه احد ، شكاف و بريدگى خاصى قرار داشت و پيامبر نگهبانى درهء پشت جبهه را به پنجاه نفر تيرانداز به رياست « عبد اللّه بن جبير » سپرد و به فرمانده آنها دستور داد كه با پرتاب كردن تير از عبور دشمن از شكاف كوه جلوگيرى كنند و هيچگاه اين نقطه را خالى نگذارند ، خواه مغلوب شوند خواه غالب .
در گرماگرم جنگ ، هر موقع دشمن مىخواست از اين درّه عبور كند تيراندازان آنان را عقب مىراندند .
زمانى كه ارتش قريش ، سلاح و متاع خود را در ميدان به زمين گذاشت و براى حفظ جان خود فرارى شد ، گروه انگشت شمارى از افسران ارشد اسلام كه بيعت خود را بر اساس بذل جان نهاده بودند ، به تعقيب دشمن در خارج از ميدان نبرد پرداختند . اما بيشتر مسلمانان از تعقيب دشمن صرف نظر كرده و سلاح به زمين نهاده و به گردآورى غنايم مشغول شدند و به گمان خود ، كار را پايان يافته تصور كردند .
نگهبانان درهء پشت جبهه ، فرصت را مغتنم شمرده ، با خود گفتند : توقف ما در اينجا بىفايده است ، ما نيز بايد در گردآورى غنايم شركت كنيم . فرمانده آنها گفت :
رسول خدا دستور داده است كه ما از اينجا حركت نكنيم ، خواه ارتش اسلام فاتح باشد يا مغلوب .
بيشتر نگهبانان تيرانداز در برابر دستور فرمانده مقاومت به خرج دادند و گفتند :
توقف ما در اينجا بىثمر است و منظور پيامبر جز اين نبوده كه ما در حال جنگ از اين دره نگهبانى كنيم و اكنون نبرد پايان يافته است .
بر اين اساس ، چهل تن از مقر نگهبانى فرود آمدند و جز ده نفر در آنجا ، كسى باقى نماند . خالد بن وليد كه قهرمانى شجاع و جنگآزموده بود و از آغاز نبرد
فروغ ابديت تجزيه و تحليل كاملى از زندگى پيامبر اكرم ( ص ) ( فارسي ) — صفحة 545
مساهمون: الشيخ جعفر السبحاني
ص٥٤٥