روضه
روضه و روضهخوانى ، به معناى ذكر مصيبت سيد الشهدا و مرثيهخوانى براى ائمّه و معصومين « ع » است كه مورد تشويق امامان و يكى از عوامل زنده ماندن نهضت حسينى و پيوند روحى و عاطفى شيعه با اولياء دين است . اشك ريختن و گريستن در مصائب اهل بيت « ع » نشانهء عشق به آنان است و علاوه بر سازندگيهاى تربيتى براى سوگوار ، موجب اجر و پاداش الهى در آخرت و بهرهمندى از شفاعت ابا عبد الله الحسين است .
معناى روضه در اصل ، باغ و بوستان است ، امّا سبب اشتهار مرثيهخوانى به « روضه » آن است كه مرثيهخوانان در گذشته ، حوادث كربلا را از روى كتابى به نام « روضة الشهداء » مىخواندند كه تأليف ملا حسين كاشفى است . « ملا حسين كاشفى ( متوفاى 910 هجرى ) يكى از دانشمندان و خطباى با قريحه و خوش آواز سبزوار در قرن نهم هجرى بود ، در زمان سلطنت سلطان حسين بايقرا ( 875 - 911 ه ) به هرات ، مركز حكمرانى اين پادشاه رفت و چون حافظهاى توانا و قريحهاى سرشار و آوازى گيرنده و مطبوع داشت و خطيبى دانشمند بود ، به زودى شهرت يافت و مجالس وعظ و ذكر او بسيارى را به خود جلب كرد و مورد توجّه پادشاه و شاهزادگان و اعيان و اكابر دولت و وزير فاضل و هنرمند هنرپرور او « امير على شيرنوايى » قرار گرفت . كاشفى دانشمندى فصيح و بليغ و شاعر پركار بود و بيش از چهل كتاب و رساله تأليف كرد . از جملهء آنها « روضة الشهداء » بود . كاشفى كتاب روضة الشهدا را در واقعهء كربلا به فارسى نوشت و چون مطالب اين كتاب را در مجالس عزادارى از روى كتاب بر سر منبر مىخواندند ، خوانندگان اين كتاب به « روضهخوان » معروف شدند و بتدريج خواندن روضه از روى كتاب منسوخ شد و روضهخوانها مطالب كتاب را حفظ كرده و در مجالس عزادارى مىخواندند . در زمان صفويّه اقامهء عزادارى بسيار رواج گرفت . » « 1 »
كتاب روضة الشهدا كه حاوى ذكر مقتل و حوادث كربلا بود ، در قرن دهم توسّط محمد بن سليمان فضولى به تركى ترجمه شد ، با نام « حديقة السعداء » . « 2 » در اينجا نمونهاى از متن روضة الشهداى واعظ كاشفى را جهت آشنايى مىآوريم ، كه نثرى زيبا و ادبى
هامش
( 1 ) - موسيقى مذهبى ايران ، ص 8 .
( 2 ) - فصلنامهء هنر ( وزارت ارشاد اسلامى ) ج 2 ، ص 157 . اين مأخذ ، مقالهء مبسوطى دربارهء تاريخچهء تعزيهخوانى دارد ، ص 156 تا 173 .