منسوب به مولى اميرالمؤمنين است :
تَغَرَّبْ عَنِ الْاوْطانِ فى طَلَبِ الْعُلى * وَ سافِرْ فَفِى الْاسْفارِ خَمْسُ فَوائِدِ
تَفَرُّجُ هَمٍّ وَ اكْتِسابُ مَعيشَةٍ * وَ عِلْمٍ وَ آدابٍ وَ صُحْبَةُ ماجِدِ
يعنى در طلب علوّ و بزرگى از وطن خارج شو ، زيرا در مسافرت پنج فايده وجود دارد : غصههاى محلى فراموش مىشود ، وسيلهء كسب معيشت است ، وسيلهء آموختن علم است ، راه ادبآموزى است ، به وسيلهء سفر انسان به مصاحبت بزرگان توفيق مىيابد .
انورى مىگويد :
به جرم خاك و به گردون نگاه بايد كرد * كه آن كجاست ز آرام و اين كجا ز سفر
به شهر خويش درون ، بىخطر بود مردم * به كان خويش درون ، بىبها بود گوهر
سفر مربى مرد است و آستانهء جاه * سفر خزانهء مال است و اوستاد هنر
درخت اگر متحرك شدى ز جاى به جاى * نه جور ارّه كشيدى و نه جفاى تبر
غزالى مىگويد : يكى از علما به ياران خود مىگويد : « سيحوا تَطيبوا ، فَانَّ الْماءَ اذا كَثُرَ مَقامُهُ فى مَوْضِعٍ تَغَيَّرَ » يعنى سياحت كنيد تا پاكيزه شويد ، زيرا آب اگر در يك جا بماند مىگندد « 1 » .
ابوالفتح بستى مىگويد :
لَقَدْ هُنْتُ مِنْ طولِ الْمَقامِ وَ مَنْ يَقُمْ * طَويلًا يُهَنْ مِنْ بَعْدِ ما كانَ مُكْرَما
وَ طولُ جَمامِ الْمَرْءِ فى مُسْتَقَرِّهِ * يُغَيِّرُهُ لَوْناً وَ ريحاً وَ مَطْعَما « 2 »
يعنى از بس كه يك جا ماندم از نظرها افتاده و پست شدم ، آرى هركس در يك نقطه زياد بماند عزتش تبديل به خوارى مىشود ، زياد ماندن مرد در جايگاه خودش رنگ و بوى و مزهء او را مىبرد .
هامش
( 1 ) . محجةالبيضاء ، ج 4 / ص 42 .
( 2 ) . المحاسن و الاضداد ، ص 136 .