لَوْ لا تَكْثيرٌ فى كَلامِكُمْ وَ تَمْريجٌ فى قُلوبِكُمْ لَرَايْتُمْ ما ارى وَ لَسَمِعْتُمْ ما اسْمَعُ . .
يعنى اگر زياده روى در سخن گفتن شما و هرزه چرانى در دل شما نبود ، هرچه من مىبينم شما مىديديد و هرچه مىشنوم مىشنيديد .
كلمهء « تمريج » از مادهء « مرج » است و به معناى چمن و سرزمين علفزار است كه معمولًا هر نوع حيوانى در آنجا وارد مىشود و راه مىرود و مىچرد . مىخواهد بفرمايد زمين دل شما مثل آن علفزارهاى بىدر و سر است كه هر حيوانى در آنجا راه دارد و قدم مىگذارد .
در حديث ديگر امام صادق عليه السلام مىفرمايد :
لَوْلا انَّ الشَّياطينَ يَحومونَ حَوْلَ قُلوبِ بَنى آدَمَ لَنَظَروا الى مَلَكوتِ السَّمواتِ . .
اگر نبود كه شياطين در اطراف دلهاى فرزندان آدم حركت مىكنند ، آنها ملكوت آسمانها را مشاهده مىكردند .
از اين گونه بيانات در آثار دينى ما زياد است كه يا بهطور مستقيم تقوا و پاكى از گناه را در بصيرت و روشن بينى روح مؤثر دانسته است و يا بهطور غير مستقيم اين مطلب را بيان مىكند ، مثل اينكه تأثير هواپرستى و از كف دادن زمام تقوا را در تاريك شدن روح و تيرگى دل و خاموش شدن نور عقل بيان كرده است .
اميرالمؤمنين ( سلام اللَّه عليه ) مىفرمايد :
مَنْ عَشِقَ شَيْئاً اعْشى بَصَرَهُ وَ امْرَضَ قَلْبَهُ « 1 » .
هركس نسبت به چيزى محبت مفرَط پيدا كند ، چشم وى را كور ( يا شبكور ) مىكند و قلب او را بيمار مىنمايد .
هم او مىفرمايد :
هامش
( 1 ) نهج البلاغه ، خطبهء 107