اصول دينى كه ضد عقل است طردكردنى است ، بايد دورش افكند .
3 . موضوع عمل و توجه به معاش و سعى و كار ، آن هم به حد اعلى ، به تعبير قرآن جهاد و سخت كوشى و اينكه بهبود معاش هم عبادت است .
اين سه اصل هر سه مستقيم از اسلام گرفته شد . بعد از جنگهاى صليبى و تماس شرق و غرب ، بعد از آنكه با ارزشهاى اسلامى آشنا شدند اين سه اصل را از اسلام گرفتند و به نام اصلاحات در دين مسيح وارد كردندگو اينكه هنوز اينها را - مخصوصاً آن بخش اول را - بهطور كامل نتوانستهاند رعايت كنند .
گاهى در كتابهاى تاريخ تمدن مىخوانيم كه يكى از علل تمدن اروپايى پيدايش مذهب پروتستان است . مذهب پروتستان مولود برخورد مسيحيت با اسلام و اقتباس اصول اوّلى اسلام است . يك علت اساسى و عمدهء تمدن اروپايى پيدايش مذهب پروتستان است ؛ يعنى اين اسلام است كه مستقيماً در سرنوشت تمدن اروپايى تأثير داشته است . حالا بعد چه دسيسههايى از طرف خود آنها به كار رفت ، مستقيم يا غيرمستقيم ، كه افكار پليد خودشان را به ما دادند ، جايشان را با ما عوض كردند ، آنجايى كه ما بوديم آنها آمدند ، جايى كه آنها بودند ما را بردند ، يعنى افكار خودشان را به ما دادند و افكار ما را براى خودشان گرفتند ، آن بماند . خوشبختانه اشخاص باانصافى در ميان اروپاييها هستند .
شواهدى بر موضوعات سه گانه :
1 . ارزش دادن به شخصيت انسانى
در اين موضوعات كه عرض كردم ، مسئلهء ارزش شخصيت انسان ، آيا احتياج دارد كه من از نظر قرآن براى شما بحث بكنم ؟ احتياج دارد كه آيهء
« وَ لَقَدْ كَرَّمْنا بَنِي آدَمَ »
« 1 » را بخوانم ؟ احتياج دارد كه آيهء
« وَ إِذا سَأَلَكَ عِبادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذا دَعانِ »
« 2 » را براى شما بخوانم ؟ آيا احتياج دارد
وَ سْئَلُوا اللَّهَ مِنْ فَضْلِهِ
« 3 » را بخوانم ؟
هامش
( 1 ) اسراء / 70
( 2 ) بقره / 186
( 3 ) نساء / 32