مِمَّنْ دَعا إِلَى اللَّهِ وَ عَمِلَ صالِحاً وَ قالَ إِنَّنِي مِنَ الْمُسْلِمِينَ »
« 1 » .
در باب حمل عيسى نُه ساعت و نُه روز هم گفته شده « 2 » . رجوع شود به كتاب جلوهء مسيح . .
در باب حمل حضرت سيد الشهداء اگر تولد آن حضرت در سوم شعبان و تولد حضرت مجتبى در نيمهء رمضان باشد ، ممكن نيست آنچه در بعضى روايات رسيده كه فاصلهء آنها شش ماه و ده روز است درست بيايد . شش ماه و ده روز ، با رواياتى منطبق است كه تولد حضرت را در آخر ربيع الاول ذكر كرده . رجوع شود به نفس المهموم . .
4 . شباهت ديگر آنها در عقيدهاى است كه مردم در مسألهء « تفديه » پيدا كردند « 3 » و خيال كردند كه آنها كشته شدند كه گناه ديگران را به گردن بگيرند و ديگران آزاد باشند و تكليف ساقط شد . دربارهء عيسى اصل كشته شدن دروغ است و دربارهء سيد الشهداء فلسفهء كشته شدن اين نبود . به قول مولوى : « زآنكه از قرآن بسى گمره شدند . . . » .
شباهت ديگر در زكىّ و مبارك بودن است ، يعنى هر دو وجود بركتخيز فوق العاده شدند « 4 » بركت عبارت است از نموّ در خير ، چنان كه از تفسير مجمع البيان و صافى و غيره برمىآيد . مفردات راغب مىگويد : وَ لَمّا كَانَ الْخَيْرُ الْالهىُّ يَصْدُرُ مِنْ حَيْثُ لا يُحَسُّ وَ عَلى وَجْهٍ لا يُحْصى وَ لا يُحْصَرُ قيلَ لِكُلِّ ما يُشاهَدُ مِنْهُ زِيادَةٌ غَيْرُ مَحْسوسَةٍ هُوَ مُبارَكٌ وَ فيهِ بَرَكَةٌ « 5 » .
همانطور كه يك زمين مبارك است مثل زمين فلسطين : و
بارَكْنا حَوْلَهُ . . .
( اين
هامش
( 1 ) . فصّلت / 33 [ و چه كسى خوشگفتارتر است از آن كس كه به سوى خدا مىخواند و عمل شايسته مىكند و گويد كه من از مسلمانانم . ]
( 2 ) . ضمناً شباهتى هم در نحوهء حمل و وضع هست كه هر دو كُرْهاً بوده . اما مريم به خاطر اينكه فرشته بر او ظاهر شد و گفت :إِنِّي أَعُوذُ بِالرَّحْمنِ مِنْكَ إِنْ كُنْتَ تَقِيًّاو گفت :يا لَيْتَنِي مِتُّ قَبْلَ هذا؛ و حضرت زهرا به واسطهء اينكه پيغمبر خبر داده بود كه [ فرزند او ] كشته خواهد شد ، و چون به حضرت گفته شد كه ائمّه و اوصياء از ذرّيّهء او خواهند بود ، راضى شد .
( 3 ) . المنجد مىگويد : « الفادى » لقب سيّدنا يسوع المسيح الذي افتدانا بدمه الكريم .
( 4 ) . در تحف العقول ص 496 ضمن مناجاتهاى خداوند به عيسى مىنويسد : « يا عيسى اوصيكَ وَصِيَّةَ الْمُتَحَنِّنِ عَلَيْكَ بِالرَّحْمَةِ حَتّى حَقَّتْ لَكَ الْوَلايةُ بِتَحَرّيكَ مِنِّى الْمَسَرَّةَ ، فَبورِكْتَ كَبيراً ، وَ بورِكْتَ صَغيراً حَيْثُ ما كُنْتَ . [ اى عيسى به تو سفارش كنم سفارش آنكه مهربان و دلسوز توست ، تا به جهت اينكه شادى مرا بجويى سزاوار پيوست با من شوى ، تو در بزرگى و كودكى بركت داده شدى هرجا كه بودى . ]
( 5 ) . [ و چون خير الهى از جايى كه محسوس نيست و به صورتى كه به شمار و حصر درنمىآيد صادر مىشود ، از اين رو به هر افزونى غير محسوسى كه مشاهده شود گفته مىشود مبارك است و در آن بركت است . ]