زيادة المرء فى دنياه نقصان * و ربحه غير محض الخير نقصان
و همچنين قصيدهء رثائيهء ابوالحسن تهامى كه به مناسبت مرگ فرزند جوانش سروده است و اولش اين است :
حكم المنية فى البرية جار * ما هذه الدنيا بدار قرار
و همچنين قسمتهاى اول قصيدهء معروف « بُرده » اثر طبع بلند بوصيرى مصرى ، آنجا كه مىگويد :
فان امارتى بالسوء ما اتّعظت * من جهلها بنذير الشيب والهرم
تا آنجا كه وارد مدح حضرت رسول اكرم صلى الله عليه و آله مىشود و اصل قصيده در مدح ايشان است و باقى مقدمه است و مىگويد :
ظلمت سنة من احيى الظلام الى * ان اشتكت قدماه الضر من ورم
هر كدام از اينها يك اثر جاويدان است و مانند ستاره در ادبيات اسلامى عربى مىدرخشد و هرگز كهنه و فرسوده نخواهد شد .
در فارسى اشعار موعظهاى سعدى در گلستان و بوستان و قصائد ، فوق العاده جالب و مؤثر است و در نوع خود شاهكار است ، مانند اشعار معروفى كه در مقدمهء گلستان آورده و با اين بيت آغاز مىشود :
هر دم از عمر مىرود نفسى * چون نگه مىكنم نمانده بسى
و يا در قصائد ، آنجا كه مىگويد :
ايهاالناس جهان جاى تن آسانى نيست * مرد دانا به جهان داشتن ارزانى نيست
يا آنجا كه مىگويد :
جهان بر آب نهاده است و زندگى بر باد * غلام همت آنم كه دل بر او ننهاد
يا آنجا كه مىگويد :
بس بگرديد و بگردد روزگار * دل به دنيا در نبندد هوشيار
بوستان سعدى پر است از موعظههاى آبدار جاندار ، و شايد باب نهم كه در « توبه و راه صواب » است از همه عاليتر باشد .
همچنين است پارهاى از مواعظ مولوى در مثنوى و ساير شعراى فارسى زبان كه فعلًا مجال ذكر نمونه از آنها نيست .
در ادبيات اسلامى ( اعم از عربى يا فارسى ) مواعظ و حكم بسيار عالى وجود دارد . منحصر به اين دو زبان نيست ؛ در زبان تركى و اردو و بعضى زبانهاى ديگر نيز