رمز جاذبهء على
سبب دوستى و محبت على در دلها چيست ؟ .
رمز محبت را هنوز كسى كشف نكرده است ؛ يعنى نمىتوان آن را فرموله كرد و گفت اگر چنين شد چنان مىشود و اگر چنان شد چنين ، ولى البته رمزى دارد . چيزى در محبوب هست كه براى محب از نظر زيبايى خيره كننده است و او را به سوى خود مىكشد . جاذبه و محبت در درجات بالا « عشق » ناميده مىشود . على محبوب دلها و معشوق انسانهاست ، چرا ؟ و در چه جهت ؟ فوق العادگى على در چيست كه عشقها را برانگيخته و دلها را به خود شيفته ساخته و رنگ حيات جاودانى گرفته است و براى هميشه زنده است ؟ چرا دلها همه خود را با او آشنا مىبينند و اصلًا او را مرده احساس نمىكنند بلكه زنده مىيابند ؟ .
مسلماً ملاك دوستى او جسم او نيست ، زيرا جسم او اكنون در بين ما نيست و ما آن را احساس نكردهايم . و باز محبت على از نوع قهرماندوستى كه در همهء ملتها وجود دارد نيست . هم اشتباه است كه بگوييم محبت على از راه محبت فضيلتهاى اخلاقى و انسانى است و حب على حب انسانيت است . درست است على مظهر انسان كامل بود و درست است كه انسان نمونههاى عالى انسانيت را دوست مىدارد اما اگر على همهء اين فضايل انسانى را كه داشت مىداشت : آن حكمت و آن علم ، آن