ملامت - به قول ابونُواس - سبب اغراء مىشود :
دَعْ عَنْكَ لَوْمى فَانَّ اللَّوْمَ اغْراءٌ * وَ داوِنى بِالَّتى كانَتْ هِىَ الدّاءُ « 1 »
اين مطلب كليت ندارد ولى در بسيارى از موارد ، ملامتِ زياد بيشتر نفرت ايجاد مىكند . مثلًا خيلى افراد در تربيت فرزند اين اشتباه را مرتكب مىشوند ، دائماً بچه را ملامت مىكنند و سركوفت مىزنند : اى خاك بر سرت ، فلان بچه هم هم سنّ توست ، ببين او چطور پيش رفته ، تو خيلى بىعرضه و نالايق هستى ، من كه ديگر به تو اميدى ندارم . خيال مىكنند با اين ملامتها غيرت بچه تحريك مىشود در صورتى كه در اين موارد ، اگر ملامت از حدش بگذرد ، عكس العمل خلاف ايجاد مىكند ؛ روح او حالت انقباض و فرار پيدا مىكند و او از نظر روحى بيمار مىشود و محال است كه دنبال آن كار برود . اين است كه پيغمبر اكرم در دستورهاى خودش نه تنها به معاذبن جبل بلكه به معاذبن جبلها ، به همه مىفرمود : « بَشِّرْ وَ لاتُنَفِّرْ ، يَسِّرْ وَ لاتُعَسِّرْ » آسان بگير ، سخت نگير ، هى به مردم نگو « مگر ديندارى كار آسانى است ، ديندارى مشكل است ، خيلى هم مشكل است ، فوق العاده مشكل است ، كار هركس هركس نيست ، هركس كه نمىتواند ديندار باشد ، كار هر بز نيست خرمن كوفتن - گاو نر مىخواهد و مرد كهن » . هى از مشكل بودن ديندارى مىگويى ، در نتيجه او مىترسد و مىگويد وقتى اينقدر مشكل است پس آن را رها كنيم . پيغمبر مىفرمود : « يسر » آسان بگير .
اسلام دين باگذشت و آسان
همچنين مىفرمود :
بُعِثْتُ عَلَى الشَّريعَةِ السَّمْحَةِ السَّهْلَةِ « 2 » .
خدا مرا بر شريعت و دينى مبعوث كرده است كه باسماحت ( باگذشت ) و آسان است .
هامش
( 1 ) [ ترجمه : ملامت كردن مرا رها كن زيرا ملامت موجب تجرّى مىشود ، و مرا مداوا كن با چيزى كه آن چيز درد است . ]
( 2 ) [ در كافى ، ج 5 / ص 494 چنين آمده است : « لَمْ يُرْسِلْنِىَ اللَّهُ بِالرَّهْبانِيَّةِ وَ لكِنْ بَعَثَنى بِالْحَنيفِيَّةِ السَّهْلَةِ السَّمْحَةِ » . ]