السّلام ) مطلب را طرح مىكند كه به حسب ظاهر جريان ديگرى هست : موسى حركت كرده كه به مصر برگردد ، زنش درد زايمان مىگيرد و او به دنبال آتش براى آتشگيره مىرود كه همسر خودش را در اين سرما گرم كند . در وادى مقدس مواجه با وحى الهى مىشود ، براى اولين بار وحى به او مىرسد و بعد هم مأموريت براى رساندن پيام الهى به فرعون و فرعونيها . موسى به مقامى رسيده است كه نايب نبوت است . پس يك آدم عادى نيست كه چنين سخنى گفته باشد . وقتى كه به او مىگويند برو پيام خدا را به فرعون و فرعونيها ابلاغ كن ، احساس مىكند بار بسيار سنگين و رسالت فوق العاده مشكلى به دوش او گذاشته شده است . با اين جملهها يك سلسله تقاضاها مىكند :
« رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي »
پروردگارا به من شرح صدر بده . « شرح صدر » خلاصهء معنىاش اين است : ظرفيت روحى بسيار وسيع و تحمل فوق العاده زياد . خدايا بر ظرفيت روحى من بيفزا . «
وَ يَسِّرْ لِي أَمْرِي
» كار مرا بر من آسان گردان .
پس احساس مىكند كه كارى است ثقيل و سنگين . «
وَ احْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسانِي
» گرهى را ( يا گره را ) از زبان من باز كن . بعضى چنين فكر مىكنند كه مقصود از اينكه « گره از زبان من باز كن » اين است كه موسى اندكى زبانش مىگرفته و مثلًا « سين » را خوب تلفظ نمىكرده است . حتى گفتهاند آن وقتى كه بچه بود و فرعون مىخواست امتحانش كند و آتش سرخ شده به دهانش گذاشت [ زبانش دچار لكنت شد ] . خيال نمىكنم اينها اساسى داشته باشد . « گره را از زبان من باز كن » ظاهراً همان است كه قرآن مكرر روى آن تأكيد مىكند كه پيغمبر ابلاغش بايد ابلاغ مبين و پيام رساندنش بايد روشن و آشكار و آشكاركننده و راهنمايانه باشد ، چون بعدش مىفرمايد : «
يَفْقَهُوا قَوْلِي
» تا سخن مرا درك كنند ، من بتوانم پيام تو را وارد فهم مردم كنم و مردم بفهمند . فهم كردن يعنى روشن شدن ، درك كردن ، واضح شدن مطلب براى شخص . «
وَ اجْعَلْ لِي وَزِيراً مِنْ أَهْلِي . هارُونَ أَخِي . اشْدُدْ بِهِ أَزْرِي . وَ أَشْرِكْهُ فِي أَمْرِي . كَيْ نُسَبِّحَكَ كَثِيراً . وَ نَذْكُرَكَ كَثِيراً »
« 1 » پروردگارا اين بار خيلى سنگين است ، براى من كمك بفرست . انسانى را كه خودش پيشنهاد مىكند ، برادرش هارون است :
پروردگارا برادرم هارون را وزير - كه معنى لغوىاش معاون است - و كمك من قرار بده ، و او را در اين كار با من شريك گردان . چرا ؟ براى اينكه به اصطلاح راندمان كار
هامش
( 1 ) طه / 25 - 34 .