نازل كرده است گروه منافقين هستند . منافقين كسانى هستند كه از مذهب عليه مذهب استفاده مىكنند يعنى تظاهر به مذهب مىكنند و حال آنكه در باطن ضد مذهب هستند :
وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ آمَنَّا بِاللَّهِ وَ بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَ ما هُمْ بِمُؤْمِنِينَ . يُخادِعُونَ اللَّهَ وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ ما يَخْدَعُونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَ ما يَشْعُرُونَ
« 1 »
.
اينها در مقام فريب دادن خدا برمىآيند ، حقيقت را مىخواهند فريب بدهند ، مؤمنين را مىخواهند فريب بدهند . ( شايد آن قسمت اولش كه « خدا را مىخواهند فريب بدهند » ناظر به اين است كه پيغمبر را مىخواهند فريب بدهند . ) قرآن مىگويد اينها در فريبكارىشان موفق نيستند :
وَ ما يَخْدَعُونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ
اينها به خيال خودشان مردم را مىفريبند ولى در واقع خودشان را مىفريبند .
وَ ما يَشْعُرُونَ
و نمىفهمند ، شعور ندراند . نقش خدعه را دارد بيان مىكند ، مىگويد خدعهء با اهل حق اينچنين است :
وَ ما يَخْدَعُونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَ ما يَشْعُرُونَ
. حافظ مىگويد :
صوفى نهاد دام و درِ حقّه باز كرد * بنياد مكر با فلك حقّه باز كرد
بازىّ چرخ بشكندش بيضه در كلاه * زيرا كه عرض شعبده با اهل راز كرد
بعد در آيهء ديگر مىگويد :
وَ إِذا لَقُوا الَّذِينَ آمَنُوا قالُوا آمَنَّا وَ إِذا خَلَوْا إِلى شَياطِينِهِمْ قالُوا إِنَّا مَعَكُمْ إِنَّما نَحْنُ مُسْتَهْزِؤُنَ
« 2 »
.
به خيال خودشان خيلى زرنگى مىكنند . به اهل ايمان مىرسند ، مىگويند بله ، ما از شما هستيم ، ولى وقتى با آن برادرهاى واقعىشان ، شيطانهاى مثل خودشان در خلوت روبرو مىشوند مىگويند كه بدانيد [ اين كار ما ] صورى است ، باطناً ما با شما هستيم ، ما داريم مسخرهشان مىكنيم . قرآن مىگويد :
اللَّهُ يَسْتَهْزِئُ بِهِمْ وَ يَمُدُّهُمْ فِي طُغْيانِهِمْ يَعْمَهُونَ
« 3 »
.
درست مثل
ما يَخْدَعُونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ
است : اين مسخرهها به ضرر خودشان [ است . ] خدا آنها را مسخره خواهد كرد .
يعنى جريان و سنّت عالم به گونهاى است كه خود اينها را مضحكه قرار خواهد داد و اينها را در عَمَه و كورى و حيرتِ اندر حيرت گرفتار خواهد كرد . حال آنها ( مؤمنين )
أُولئِكَ عَلى هُدىً مِنْ رَبِّهِمْ
« 4 » اند ، اينها
فِي طُغْيانِهِمْ يَعْمَهُونَ .
بعد ببينيد چه بيان عجيبى است :
مَثَلُهُمْ كَمَثَلِ الَّذِي اسْتَوْقَدَ ناراً فَلَمَّا أَضاءَتْ ما حَوْلَهُ ذَهَبَ اللَّهُ بِنُورِهِمْ وَ تَرَكَهُمْ فِي ظُلُماتٍ لا يُبْصِرُونَ
« 5 »
.
هامش
( 1 ) بقره / 8 و 9 .
( 2 ) بقره / 14 .
( 3 ) بقره / 15 .
( 4 ) بقره / 5 .
( 5 ) بقره / 17 .