براى خودش قطع نظر از هر چيز ديگرى كه در دنيا باشد وجود دارد . به اين معنا همه چيز خوب است ، يعنى هر چيزى خودش براى خودش و نسبت به هدفها و كمالات خودش در دنيا خوب است . و اما از جنبهء رابطهاى كه اشياء با يكديگر پيدا مىكنند ، اينجاست كه منقسم به دو قسمت مىشوند : نافع و ضارّ ، يعنى يك وقت هست كه يك شىء شىء ديگر را در كمالات وجودش يارى مىدهد ، كمك مىكند ، اين مىشود نافع و مفيد ، و يك وقت هست كه بر عكس ، مزاحم اوست ، آن وقت براى او مىشود ضارّ و مضر ، آن وقت اين براى او ، به اضافه و نسبت به او بد است .
اختلاف ، نه تبعيض
اين مقدار اختلافها و تفاوتها ميان اشياء پيدا مىشود ، اما همانطور كه عرض كرديم در خلقت اختلاف هست اما تبعيض وجود ندارد . تبعيض يعنى اينكه دو شىء كه براى هر دوى آنها امكاناتى وجود داشته باشد ، اين امكان را به يكى بدهند و به ديگرى ندهند ، چنين چيزى [ در خلقت ] نيست . هر موجودى در هر مرتبهاى كه هست ، در هر حدى كه براى آن ممكن است خير از ناحيهء پروردگار [ به او ] برسد ، مىرسد . اگر اختلافى در ميان اشياء هست ، اختلافى است كه از ناحيهء امكانات ذاتى خود اشياء است ، تفاوتهاى ذاتى خود اشياء كه امكان ندارد آن در جايى كه هست بيش از آنچه دارد داشته باشد و اين در جايى كه هست بيش از آنچه دارد داشته باشد .
راز اختلافها و تفاوتها
آيا در اين زمينه ( راز اختلافها و تفاوتها ) مطلبى در قرآن هست يا نيست ؟ آيهاى در قرآن است كه روى اين آيه علما از قديم الايام زياد بحث كردهاند . مطلب به صورت يك مثل ذكر شده است . آيه در سورهء رعد است ، مىفرمايد :
« أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَسالَتْ أَوْدِيَةٌ بِقَدَرِها فَاحْتَمَلَ السَّيْلُ زَبَداً رابِياً وَ مِمَّا يُوقِدُونَ عَلَيْهِ فِي النَّارِ ابْتِغاءَ حِلْيَةٍ أَوْ مَتاعٍ زَبَدٌ مِثْلُهُ كَذلِكَ يَضْرِبُ اللَّهُ الْحَقَّ وَ الْباطِلَ فَأَمَّا الزَّبَدُ فَيَذْهَبُ جُفاءً وَ أَمَّا ما يَنْفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فِي الْأَرْضِ »
.
بعد در آخرش مىفرمايد :