قرآن كريم در مورد عالم قيامت تعبيرات مختلفى دارد و هر تعبيرى بابى از معرفت است ، يكى از آنها
« بِالْيَوْمِ الْآخِرِ »
است . قرآن كريم با اين تعبير خود دو نكته را براى ما يادآورى مىكند :
الف . اينكه حيات انسان بلكه دورهء جهان ، مجموعا به دو دوره تقسيم مىشود و هر دوره را به عنوان يك « روز » بايد شناخت : يكى روز و دورهاى كه اوّل و ابتداست و پايان مىپذيرد ( دورهء دنيا ) ، ديگر روز و دورهاى كه آخر است و پايانناپذير است ( دورهء آخرت ) ، همچنانكه در برخى تعبيرات ديگر قرآن ، از حيات دنيوى به « اولى » و از حيات اخروى به « آخرت » ياد شده است . ( 1 )
ب . ديگر اينكه هم اكنون كه دورهء اوّل و نخستين حيات را طى مىكنيم و به دورهء دوّم و روز دوّم نرسيدهايم و از ما پنهان است ، سعادت ما در اين روز و آن روز به اين است كه به آن دوره و آن روز « ايمان » پيدا كنيم . سعادت ما در اين روز از آن جهت بسته به اين ايمان است كه ما را متوجّه عكس العمل اعمال ما مىكند و مىفهميم كه اعمال و رفتار ما از كوچكترين انديشهها و گفتارها و كردارها و خلق و خويها گرفته تا بزرگترين آنها مانند خود ما روز اوّل و روز آخر دارند . چنين نيست كه در روز اوّل پايان يابند و معدوم گردند ، بلكه باقى مىمانند و در روزى ديگر به حساب آنها رسيدگى مىشود . پس كوشش كنيم كه خود را و اعمال و نيّات خود را نيكو سازيم و از انديشهها و كارهاى بد پرهيز نماييم و به اين ترتيب همواره در راه نيكى و نيكخويى و نيكرفتارى گام برداريم . و امّا سعادت ما در آن روز از آن جهت بسته به اين ايمان است كه - چنان كه بعدا خواهيم گفت - مايهء حيات سعادتآميز يا شقاوتآلود انسان در آن جهان اعمال و رفتار او در اين جهان است . اين است كه قرآن كريم ، ايمان به آخرت يا روز آخر را براى سعادت بشر يك امر حتمى و لازم مىشمارد .
منبع و منشأ ايمان به حيات اخروى
منبع و منشأ ايمان به زندگى جاويد و حيات اخروى ، قبل از هر چيز ديگر ، وحى الهى است كه وسيلهء پيامبران به بشر ابلاغ شده است .
هامش
( 1 ) .وَ إِنَّ لَنا لَلْآخِرَةَ وَ الْأُولى( ليل / 13 ) ،وَ لَلْآخِرَةُ خَيْرٌ لَكَ مِنَ الْأُولى( ضحى / 4 ) .