( پيامبر پارهاى از آيات بزرگ خدايش را ديده ) و روشن است كه آيات خدا ، غير از خود خدا است ؛ چنان كه در جاى ديگرى فرموده :
لا يُحِيطُونَ بِهِ عِلْماً »
( هيچ كسى به خدا احاطهء علمى نمىتواند پيدا كند . ) اگر كسى بتواند او را به چشم ببيند ، پس به او احاطهء علمى پيدا كرده و خدا مورد معرفت او قرار گرفته است . ابو قرّه گفت : آيا شما روايات را تكذيب مىكنيد ؟ امام فرمود : اذا كانت الرّوايات مخالفة للقرآن كذّبتها . « 1 »
وقتى روايات مخالف با قرآن باشد من آن را تكذيب مىكنم .
امام در تفسير آيات ديگرى كه مورد استدلال اهل حديث بود يعنى آيهء
« إِلى رَبِّها ناظِرَةٌ »
فرمود : يعنى مشرفة تنتظر ثواب ربّها . « 2 »
در روز قيامت چهرههاى مؤمنين از زيبايى مىدرخشد و انتظار ثواب پروردگارشان را دارند .
و در تفسير آيهء
« وَ جاءَ رَبُّكَ . . . »
فرمود : « و جاء [ امر ] ربّك و الملك صفّا صفّا . « 3 » امر پروردگارت رسيد در حالى كه ملائكه صف به صف در جايگاه خود قرار گرفتهاند .
ابراهيم بن عباس تعبير جالبى دربارهء امام دارد و آن اين كه : كان كلامه كلّه و جوابه و تمثّله انتزاعات من القرآن . « 4 » سخنان امام رضا عليه السّلام و جوابها و مثالهاى آن حضرت به طور كلى از قرآن برداشت شده بود .
تكيهء امام بر قرآن در مقابل اقوال ديگران نيز جالب است . موقعى كه قول معتزله نزد امام مطرح شد كه به اعتقاد آنها گناهان كبيره بخشوده نمىشود ، فرمود :
قد نزل القرآن بخلاف قول المعتزلة : و انّ ربّك لذو مغفرة للنّاس على ظلمهم . « 5 »
قرآن بر خلاف قول معتزله نازل شده ، خدا مىفرمايد : پروردگار تو گناه مردم را مىبخشد .
از روايات ديگرى كه اهل حديث در مقام توصيف آنچنانى خدا به كار گرفتهاند و نشانهاى از مشبّهى بودن آنها است ، روايتى است كه در آن آمده : « فانّ الله
هامش
( 1 ) . التوحيد ، ص 110 ؛ الكافى ، ج 1 ، ص 95
( 2 ) . عيون اخبار الرضا ، ج 1 ، ص 114 ؛ الامالى ، صدوق ، ص 246 ؛ مسند الامام الرضا ، ج 1 ، ص 379
( 3 ) . التوحيد ، ص 162
( 4 ) . عيون اخبار الرضا ، ج 2 ، ص 180
( 5 ) . سورهء رعد ، 6