راه نيشابور به سرخس
بنابر گفتهء يعقوبى در البلدان ( 278 هجرى ) راه نيشابور به مرو ده منزل و تا هرات ده منزل و نيز از نيشابور تا دامغان ده منزل و از اين شهر به طرف شاهراه و سرخس شش منزل است . « 64 » منزل اول آن قصر الريح است كه آن را در فارسى دزباد « 65 » گويند و از قصر الريح تا خاكسار و از آنجا تا مزدوران ( و سپس تا سرخس ) . « 66 » مقدسى مزدوران را از دهات سرخس نام مىبرد كه گردنهء معروفى به همين نام دارد . در مزدوران غبارى است كه گفته مىشود انتهاى آن ديده نشده است . « 67 » ابن رسته در الاعلاق النفيسة ( 290 هجرى ) از نيشابور تا سرخس را شش منزل مىشمارد ، اوّلين منزل از نيشابور تا فغيس
« 68 » پنج فرسخ و از آنجا تا حمراء نيز پنج فرسخ است . حمراء قريهاى است در كوه و به علّت سرخ بودن صخرههاى اطراف آن و خاك و ديوارهايش به حمراء نامگذارى شده و به آن دزسرخ « 69 » هم مىگويند . ( در منابع ايران باستان ، راه قديمى نيشابور به سرخس را پس از گذشتن از كوه ريوند يا بينالود و از طريق طوس و سناباد به سرخس و از آنجا به مرو ذكر كردهاند . « 70 » از حمراء ( دزسرخ ) به بردع
مىرسند كه به آن المثقب هم گفتهاند و از آنجا به شهر طوس مىروند . « 71 » اصطخرى در مسالك الممالك ( 340 هجرى ) مسافت شهر نيشابور را به سرخس شش منزل و از نيشابور تا سر حدّ نيشابور ، ديه كردان ( ده كردان ) كه در حدود قومس است و نزديك اسدآباد ، هفت منزل و از ديه كردان تا دامغان پنج منزل و از نيشابور در مسير سرخس تا مرو را دوازده منزل مىشمارد . « 72 » صاحب كتاب انس المهج و