سفارش به بازرگانان و صاحبان حرف و عيوب بازرگانان و منع از احتكار
پس سفارش مرا دربارهء بازرگانان و صنعتگران بپذير و به نيكى كردن به آنها سفارش كن .
چه كسانى از آنان كه در يك جا اقامت دارند و چه آنهايى را كه در رفت و آمدند و چه كسانى كه به وسيلهء بدن خود سود مىرسانند . چرا كه اينان سبب سودها هستند و از طرق سخت و جاهاى دور در بيابان و دريا و زمين هموار و كوههاى قلمرو تو و از جاهايى كه مردم در آن گرد نمىآيند و جرئت رفتن به سوى آن جايگاهها را ندارند ، آن را به دست مىآورند . پس بازرگانان در آسودگى هستند كه ترس از سختى ندارند و در صلح و آشتى به سر مىبرند كه بيم شرّ و بدى بر آنها نمىرود . كارهاى آنان را در درگاه خود و در ديارت مورد بازرسى قرار ده . و با اين وجود بدان كه در بسيارى از آنان سختگيرى فاحش و بخلى زشت و احتكار منافع و به دلخواه نرخ نهادن در فروختنيهاست . و اين اعمال به زيان مردم و نقص بر واليان تمام مىشود . پس از احتكار جلوگيرى كن كه پيامبر ( ص ) از آن منع فرمود . خريدوفروش بايد آسان با ترازويى عادلانه و قيمتى باشد كه بر خريدار و فروشنده اجحاف نشود پس كسى كه بعد از نهى تو احتكار كرد به كيفر برسان كه سبب رسوايى او شود و بدون زيادهروى ، او را مجازات كن .
سفارش به رعايت حال فقرا و ايتام و سالخوردگان
پس خداى را در مورد فرودستان رعايت كن . كسانى كه درماندهء بيچاره و بىچيز و نيازمند و گرفتار در سختى و رنجورىاند . زيرا در ميان اين طبقه ، هم كسانى هستند كه قانعند و هم كسانى كه مشكلات خود را عرضه مىكنند ولى چيزى نمىخواهند و به خاطر خشنودى خداوند چيزى را كه از حق خود دربارهء آنها به تو فرموده به جاى آر . و قسمتى از بيت المال را كه در دست دارى و قسمتى از غلات و ثمرهايى كه از زمينهاى غنيمتى اسلام به دست آمده ، در هر شهرى براى ايشان تعيين كن . زيرا دورترين ايشان را همان نصيب و بهرهاى است كه نزديكترين ايشان دارد . رعايت حقوق هر يك از ايشان از تو خواسته شده است ، پس مبادا سركشى شادى تو را از رسيدگى به حال آنان بازدارد . زيرا تو به خاطر از دست دادن امر كوچك براى محكم كردن امر بزرگ كه اهتمام و رسيدگيت بدان بيشتر است ، معذور نيستى . پس توجه خود را از آنان دريغ مدار و از روى گردنفرازى از آنان رخ بر متاب .
و امور كسانى را كه دسترسى به تو ندارند ، از كسانى كه چشمها آنان را خوار مىنگرند و مردم به آنان به ديدهء حقارت نگاه مىكنند ، مورد رسيدگى قرار بده . پس كسى را كه مورد اطمينان توست و خدا ترس و فروتن است ، بر ايشان قرار ده تا وضع آنها را براى تو بازگويد . آنگاه با ايشان چنان رفتار كن كه چون به ديدار خدا به روى ، عذرت را بپذيرند . زيرا