حدوث حادثهاى كه مانع شود از نماز ، و در تعجيل آن سعى كنيد » ، قال اللَّه تعالى :
الَّذِينَ هُمْ عَلى صَلَواتِهِمْ يُحافِظُونَ
« 1 » يعنى : آنانى كه محافظتكنندگانند بر اوقات نماز و در اول وقت اداى نماز مىكنند » .
و فرموده كه : « اول وقت افضل است ، و آخر وقت از براى بيماران است » .
پس وقت آخر براى ضعيفان رخصت است و براى اهل قوت و فراغت رحمت ، براى آنكه خداى تعالى فرايض را بر نهجى فرض نموده كه هر يك از ضعفا را قدرت اداى آن باشد تا ضعيفترين مردمان تواند بجاى آورد ، چنانچه در « هدى » فرموده كه :
فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ
« 2 » يعنى آنچه ميسّر شود از هدى ، پس ضعيف الحال كه قدرت بر گوسفندى زياده ندارد با توانگران كه بر اضعاف آن قادرند يكسانند در اينكه زياده بر گوسفندى بر ايشان واجب نيست .
و نيز فرموده كه :
فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ
« 3 » يعنى : حذر كنيد از عذاب و سخط الهى آن مقدار كه استطاعت داشته باشيد ، يعنى آن مقدار كه ضعيفترين مردمان را استطاعت باشد . پس در فرايض ميان خلق تفاوت نهاد و بناى فرايض را بر قدرت ناتوانترين بندگان گذاشت براى مهربانى بر ناتوانان كه معذورند و بر اهل قوّت به تبعيّت ناتوانان » . تا اينجا بود عبارت نسخهء شريفه .
پس بهتر و خوشتر آنست كه چون وقت نماز داخل شود مىبايد كه بنده از جميع مهمّات دنيا اعراض نموده متوجّه كار سازى عبادت پروردگار خود شود .
و بايد كه هيچ چيز مؤمن را از نماز اول وقت مشغول نسازد چه نماز در اول وقت گزاردن چنانچه معلوم شد ثواب عظيم دارد بتخصيص « 4 » نماز صبح و مغرب . و
هامش
( 1 ) سورهء مؤمنون : 23 آيهء 9 .
( 2 ) سورهء بقره : 2 - آيهء 196 .
( 3 ) سورهء تغابن : 64 - آيهء 16 .
( 4 ) يعنى خصوصا .