شمار نخستين تأليفات علوم قرآن نيز محسوب مىشود .
در قرن دوم ، حدود سى عنوان تأليف در قراءات ياد شده است كه پنج عنوان به صورت نسخه خطى پابرجاست .
دو تأليف الادغام الكبير ، ابو عمر و بن علاء ( 154 ق ) ، نسخه خطى و الهاءات المكنى بها فى القرآن ، كسايى ( 189 ق ) مشترك دو علم قراءات و تجويد است .
در اين قرن ، دوازده عنوان تأليف در وقف و ابتدا با نامهاى المقطوع و الموصول ، الوقف و الابتداء ، تنها در منابع ياد شده است .
در سده سوم از 35 عنوان در قراءات ، دو نسخه خطى و يك اثر به چاپ رسيده است و ديگر تأليفات از دست رفته است . نخستين اثر نشر يافته تاكنون قراءات النبى ، حفص بن عمر دورى ( 246 ق ) است .
ابن سعدان كوفى ( 231 ق ) چهار عنوان را به خود ويژه ساخته است .
در تجويد تنها يك نسخه خطى به جاى مانده است .
در وقف و ابتداء 22 تأليف سامان گرفته است كه بيست عنوان ، تنها ذكر نام دارد و يك نسخه خطى و يك اثر ، انتشار يافته است .
در قرن چهارم تأليف در قراءات بسيار رونق گرفت تا حدى كه شمار تأليفات از شماره سالهاى يك سده فزونتر است . 120 عنوان تأليف ، كارنامه درخشان اين قرن است . از 97 عنوان ، تنها ذكر نامى به ميان مانده است و پانزده كتاب در قالب نسخه خطى و نه كتاب چاپ شده در ميان است . مهمترين و كهنترين منابع علم قراءات ، تأليفات همين قرن است . شانزده تأليف ابن مجاهد ( 324 ق ) در زمره آنها است . بزار ( 349 ق ) ، ابن مهران ( 381 ق ) و ابن غلبون ( 389 ق ) هريك حدود ده عنوان و ابن مقسم ( 354 ق ) هفت عنوان تأليف به عمل آوردهاند .
در تجويد ، هفت عنوان ياد كردهاند كه برخى با علم قراءات مشترك است .
در وقف و ابتدا ، بيست عنوان فهرست شده است سيزده كتاب در قالب ذكر نام ، پنج نسخه خطى و دو اثر چاپ گرديده است .
در قرن پنجم ، رونق تأليف ادامه يافت و تعداد تأليفات با قرن پيشين برابر است با اين تفاوت كه آثار خطى و چاپ شده ، حدود دو برابر است و ذكر نام 76 كتاب به جاى مانده است .
ابو العباس مهدوى ( 430 ق ) هفت عنوان و مكى بن ابى طالب ( 437 ق ) سيزده عنوان را به خود
فرهنگ نامه علوم قرآن ( فارسى ) — صفحة 50
مساهمون: ابراهيم اقبال
ص٥٠