است ، بيشتر مورد نظر مؤلف است . واژهشناسى اكثر كلمات ، روشنسازى ريشه و وزن و اعلال آنها ، آراء مختلف نحوى و وجوه قراءات پيرامون هر يك از آنها ، بيشتر مطالب كتاب را به خود اختصاص داده است . واژگانى كه اعراب آنها ، نيازى به تفكر ندارد و مورد اختلاف نيست ، رها شده است . « 1 »
انبارى ، از دانشمندان لغت ، ادبيات و تاريخ رجال ، ساكن و متوفاى در بغداد بود . نزهة الألباء فى طبقات الأدباء ، الإغراب فى جدل الإعراب ، أسرار العربية ، الميزان ( در نحو ) از ديگر آثار اوست . « 2 »
البيان به كوشش طه عبد الحميد طه و مصطفى سقا ، قاهره ، 1389 - 1390 ق / 1969 - 1970 م ؛ قم ، انتشارات الهجرة ، 1403 ق / 1362 ش چاپ شده است .
املاء ما منّ به الرحمن من وجوه الاعراب و القراءات في جميع القرآن « 3 » ، عكبرى عبد الله بن حسين ابو البقاء ( 616 ق ) .
در اين كتاب ، گزينشى از واژگان قرآن به ترتيب سورههاى آن آمده است . ملاك گزينش ، مواردى است كه اعراب آنها ، دشوار و گوناگون است . واژهشناسى ، اختلاف قراءات مورد نظر مؤلف است . « 4 »
عكبرى ، اديب و لغتشناسى است كه اصل او از عكبرا ( شهركى در ساحل دجله ، بغداد ) و تولد و وفات او در بغداد است . در كودكى به آبله دچار شد و نابينا گشت . شرح ديوان المتنبى ؛ شرح اللمع لابن جنّى ؛ التلقين در نحو ؛ اعراب الحديث و . . . . از ديگر آثار او است . « 5 »
اين كتاب در تهران ، 1277 ق / 1860 م ، حاشيه تفسير جلالين ؛ قاهره ، 1342 ق / 1923 م و 1355 ق / 1936 م ؛ به كوشش ابراهيم عطوه عوض ، قاهره ، 1381 ق / 1961 م ؛ به كوشش على محمد بجاوى ، قاهره ، 1396 ق / 1976 م ؛ به كوشش محمد نجيب قباوه ، دمشق ، 1404 ق / 1984 م ؛ به عنوان رساله دكترى ؛ بيروت ، 1403 ق / 1983 م ؛ و . . . چاپ گرديده است .
إعراب القراءات الشّواذ « 6 » ، همو .
هامش
( 1 ) . انبارى ، كتاب ياد شده .
( 2 ) . زركلى ، 3 / 327 .
( 3 ) . زركشى ، 1 / 409 - 410 ؛ صفار ، 107 ؛ على شواخ ، 1 / 180 ؛ مهدوى راد ، 87 - 88 .
( 4 ) . عكبرى ، كتاب فوق .
( 5 ) . زركلى ، 4 / 80 .
( 6 ) . زركشى ، 1 / 407 ؛ صفار ، 113 ؛ على شواخ ، 1 / 174 ؛ مهدوى راد ، همانجا .