استثناء ( ا ت )
گفتن ان شاء اللّه . تسميه از آن است كه در قرآن در آيهاى كه به گفتن « ان شاء اللّه » امر شده لفظ « الا » كه علامت « استثناء » است آمده
( إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ
، كهف ، 24 ) و در اصطلاح قرآن نيز استثناء
( لا يَسْتَثْنُونَ
- قلم 18 ) به گفتن ان شاء اللّه اطلاق شده ( دائرة المعارف فارسى )
استخاره به قرآن
طلب خير و راهنمايى از قرآن مجيد است و انحائى دارد كه از جمله در مفاتيح الجنان ( حاشيه باب ششم ) مذكور است . و نوعى از استخاره به قرآن استخاره جلاله نام دارد ( نگاه كنيد به قرآنپژوهى ، ص 628 به بعد )
استخوان پوسيده
وَ ضَرَبَ لَنا مَثَلًا وَ نَسِيَ خَلْقَهُ قالَ مَنْ يُحْيِ الْعِظامَ وَ هِيَ رَمِيمٌ
( يس - 78 )
- و براى ما مثلى زد كه گفت اين استخوانهاى پوسيده را باز كه زنده مىكند ؟ از تمثيلات قرآنى است در اشاره به تمثيل مرد مشركى كه در مقام مخالفت نسبت به معاد و زنده شدن دوباره انسانها آورده و خداوند متعال براى بستن دهان منكران و متعرضين معاد و آنان كه توجه به قدرت لا يتناهى خداوند در ايجاد خلقت دوباره انسانها ندارد ( در ادامه ، آيه 79 ) مىفرمايد بگو آن خدايى زنده مىكند كه اول بار بدانها حيات بخشيد و او به هر خلقت داناست . ( تشبيهات و تمثيلات قرآن - ص 252 )
استرجاع ( ا ت )
گفتن
إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ
( تفسير ابو الفتوح ، ج 1 ، ص 362 )
استطاله ( ا ت ل )
در اصطلاح تجويد امتداد صوت است از اول كناره زبان تا آخر آن و صفت حرف « ض » است ( حلية القرآن ، ص 59 )
استشفاء به قرآن
يا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جاءَتْكُمْ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَ شِفاءٌ لِما فِي الصُّدُورِ وَ هُدىً وَ رَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ
( يونس - 57 )
مردى نزد پيغمبر آمد از سينه درد شكايت كرد پيغمبر اين آيه را خواند ، فرمود از قرآن استشفاء كن كه شفاى امراض سينههاست . ( تاريخ نزول ، ص 63 )
استعاذه
فَإِذا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطانِ الرَّجِيمِ
( نحل - 98 ) . سنت است كه پيش از قرائت استعاذه ( پناهجويى ) شود : اعوذ باللّه من الشيطان الرجيم . اعوذ باللّه من همزات الشيطان . استعيذ باللّه من الشيطان الرجيم . نتستعيذ باللّه من الشيطان الرجيم . ان اللّه هو الفتاح العليم . اعوذ باللّه بوجهه الكريم و سلطانه القديم من الشيطان الرجيم . اعوذ بك رب ان يحضرون ان اللّه هو السميع العليم .
1 . استعاده لازم - استعاذه هنگام شروع نمودن به يكى از آيات قرآنى و قبل از سورهء برائت .
2 . استعاذهء مستحب - استعاذه در نماز پيش از حمد .
3 . استعاذهء ممنوع - استعاذه ما بين دو سوره ( فروغ قرآن ، ص 75 و 76 )
استعارت قرآن ( ا ت ر )
قرآن انواع مختلفى از استعاره ( يعنى استعمال يك كلمه در مفهوم رايج و ارسال يك پيام جديد و اتخاذ يك معناى نوين از آن كلمهء مشهور ) را در بر دارد كه به اعلا درجه بلاغت و عظمت مقام آن را در زمينهء تعبيرات گوناگون آشكار مىسازد . قرآن استعاراتى دارد كه با الفاظى قليل ،