ض
ضحى
نام يكى از سورهء قرآن مجيد است - سورهء ضحى
ضروب الامثال ( ض ب ل ا )
- امثال سائره قرآن .
ضرورت شناخت سور مكى و مدنى
از آن جهت است كه :
1 . شناخت تاريخ و مخصوصا تسلسل آيات و سور و تدريجى بودن نزول آنها ، از طريق شناخت سورههاى مكى از مدنى است .
2 . فهم محتواى آيه در استدلالهاى فقهى و استنباط احكام نقش اساسى دارد . چه بسا آيهاى به ظاهر مشتمل بر حكم شرعى است ولى چون در مكه نازل شده و هنگام نزول هنوز آن حكم تشريع نشده بوده بايد يا راه تأويل را پيش گرفت يا به گونهء ديگر تفسير كرد .
3 . در استدلالات كلامى ، آيات مورد استناد مخصوصا آياتى كه درباره فضايل اهل بيت نازل شده بيشتر مدنى است و شناخت دقيق مكى و مدنى بودن سورهها و آيات يكى از ضروريات علم كلام در مبحث امامت است .
4 . بسيارى از مسائل قرآنى تنها از طريق مكى و مدنى بودن سورهها يا آيهها حل و فصل مىشود ( تاريخ قرآن ، معرفت ، ص 46 الى 49
ضريع ( ض )
لَيْسَ لَهُمْ طَعامٌ إِلَّا مِنْ ضَرِيعٍ
( غاشيه - 6 )
طعام اهل جهنم است كه نه سير مىكند و نه فربه مىگرداند . از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله نقل شده كه ضريع چيزى است در آتش دوزخ مىباشد خار مانند تلختر از صبر ، بدبوتر از مردار ، سوزانتر از آتش ( قاموس قرآن )
ضفادع ( ض د )
فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمُ الطُّوفانَ وَ الْجَرادَ وَ الْقُمَّلَ وَ الضَّفادِعَ وَ الدَّمَ آياتٍ مُفَصَّلاتٍ
( اعراف - 133 )
جمع ضفدع بمعنى قورباغه است و يكى از معجزات سهگانهء حضرت موسى عليه السّلام آمدن قورباغهها و تنگ كردن زندگى فرعونيان بوده است بطورى كه لباس و خوراك و آب و خانهها همه را فرا گرفت و غذاهاى آنها را فاسد كرد و عرصهء زندگى بر آنها تنگ شد و اگر دهان خود را باز مىكردند كه غذايى بخورند قورباغه وارد آن مىشد . ( قاموس قرآن - مجمع البيان )