تنها راه باقيمانده باشد ، قرآن كريم به زن فرصتى مىدهد تا در خلال آن راجع به زندگى تجديد نظر كند :
« وَ بُعُولَتُهُنَّ أَحَقُّ بِرَدِّهِنَّ فِي ذلِكَ إِنْ أَرادُوا إِصْلاحاً . »
« 1 » ، و هرگاه بار دوم اختلاف در مورد زن و شوهر درگرفت و طلاق دوم اتّفاق افتاد ، قرآن كريم به همسر بار ديگر فرصتى نظير فرصت اوّل را مىدهد :
« الطَّلاقُ مَرَّتانِ فَإِمْساكٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِيحٌ بِإِحْسانٍ . »
« 2 » . بهگونهاى كه جدايى نهايى جز در طلاق سوم اتّفاق نمىافتد .
شايسته است كه بدانيم ، روحيّهء علاقهء شديد بر ارتباط همسرى امكان ندارد ، هرچه بيشتر مستحكم گردد ، مگر وقتى كه فطرت انسانى وادار كند و بر اين ارتباط تحرّك يابد ، كه تمام اين امور براى تدارك رابطهء زوجيّت و اصلاح و استحكام آن است ، نه آنكه هدف يگانه كردن دو عنصر متفاوت با هر قيمتى باشد ، درحالىكه آن دو نزديك نمىشوند ، مگر برخورد داشته باشند ! و بلكه زوجيّت ، برعكس ، ايجاب مىكند امكان بقاى زندگى خانواده را در مجراى عادى خود پس از پايان گرفتن اختلاف و آرامش خاطرها . و قرآن كريم به صراحت در مورد بازگشت اتّحاد زوجيّت شرط مىكند كه هريك از دو همسر اميدوار باشند كه وظايف خود را به صورت امانتى انجام دهند :
« إِنْ أَرادُوا إِصْلاحاً . »
« 3 » ، و
« إِنْ ظَنَّا أَنْ يُقِيما حُدُودَ اللَّهِ . »
« 4 » .
باوجود اين ؛ پليدى مردان كينهتوز وادار مىكند كه از اين حقّى كه بر آنها ارزانى داشتهاند ، سوءاستفاده كنند و از آن وسيلهاى براى آزار و ظلم بر همسرانشان فراهم آورند و در نتيجه آنان با تأخير گزينش خود در خلال مدّتى كه به آنها دادهاند و با نگفتن چيزى تا آخرين لحظه ، در نهايت به سوى زنانشان برمىگردند ، نه براساس فراموشى گذشته و نه به نيّت وجود آوردن جوّ سالم براى محبّتى نو ، بلكه به قصد طلاق دوباره و معلّق داشتن آنان به اين نحو ، نه به خاطر چيزى مگر براى طولانى كردن قيد آزادسازى آنها . به اين ترتيب زنان را به وسيلهء اين قيد ظاهرى مانع از انتخاب همسرانى ديگر مىشوند ، كه گاهى مقدار خوشبختى و آرامش بيشترى را براى آنها
هامش
( 1 ) - بقره ( 2 ) آيهء 228 : همسران آنها براى رجوع به آنها ( و از سرگرفتن زندگى زناشوئى ) در اين مدّت عدّه ( از ديگران ) سزاوارترند ، هرگاه خواهان اصلاح باشند .
( 2 ) - بقره ( 2 ) آيهء 229 : طلاق ( منظور طلاقى است كه رجوع دارد ) دو مرتبه است .
( 3 ) - بقره ( 2 ) آيه 228 : هرگاه خواهان اصلاح باشند .
( 4 ) - بقره ( 2 ) آيهء 230 : مشروط بر اينكه اميد داشته باشند ، حدود الهى را محترم مىشمرند .