براستى فصوص الحكمة از آن كيست ؟ در اين باره سه رهيافت عمده وجود دارد كه ذيلا به ذكر دلايل آنها مىپردازم وداورى نهايى را بر عهدهء مخاطبان فرهيخته مىگذارم :
الف ) فصوص الحكمة نگاشتهء ابن سيناست .
ادلّهء اين گروه را مىتوان در دو دسته خلاصه كرد :
1 . ادلّه وشواهد سلبى كه دالّ بر اين است كه فصوص از آن فارابى نيست :
1 - 1 . در منابع كتابشناسى كهن ودر متون معتبر تاريخ فلسفه وسرگذشت نامههاى ديرينه وفهرست مؤلّفات فارابى ، ذكرى از فصوص فارابى برده نشده است . أستاذ دانشپژوه در اين باره مىنويسد : « در فهرستهاى كهن وسرگذشت نامههاى ديرينهء ابن نديم ، صاعد اندلسى ، بيهقى ، قفطى ، ابن أبي اصيبعه ، شهرزورى ، خلكان وصفدى وهمچنين روضات الجنّات خوانسارى از فصوص فارابى يادى نيست . » « 1 »
1 - 2 . شيوهء نگارش ونثر رساله با نوشتههاى فارابى سازگار نيست .
بىشكّ « روش نگارش أو داراى خصوصيت فردى است . كسى كه روش نگارش أو را مىشناسد ، در يك لحظه با ملاحظهء يك قطعه تأييد مىكند كه آن اثر از رشحات قلم أو هست يا نه ؟ » « 2 »
هامش
( 1 ) . ديباچهء شرح فصوص الحكمة ، صفحهء سه .
( 2 ) . همان ، صفحهء بيست وهفت .