عرض كردم : دل فروزنده كدام است ؟
فرمود : « مثل اين كه چراغى در درون دارد ، دل چركين و زنگ زده و مطبوع ، دل شخص منافق است . و دل فروزان دل مؤمن است ؛ اگر خداوند به او عطا كند سپاس گويد و اگر او را مبتلا و گرفتار سازد صبر و تحمّل نمايد . و دل وارونه دل مشرك است . سپس اين ايه را تلاوت كرد :
« أَ فَمَنْ يَمْشِي مُكِبًّا عَلى وَجْهِهِ أَهْدى أَمَّنْ يَمْشِي سَوِيًّا عَلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ » .
« 1 » اما دلى كه ايمان و نفاق در آن به هم آميخته ؛ مردمانى در شهر طائف بودند ( گاهى مؤمن و گاهى كافر - به عنوان نمونه ) كه هر كدام در حال نفاق مىمرد هلاك شده بود و هر كدام در وضع ايمان مىمرد نجات يافته بود . » . « 2 »
3 - از ابوحمزهء ثمالى نقل كرده است ، مىگويد : امام باقر عليه السلام فرمود :
« دلها سه گونهاند : دل واژگونه كه هيچ عقيدهء خوبى در آن جا نگيرد و آن دل كافر است . و دلى كه در آن نقطهء سياهى است و خير و شرّ در آن با هم در ستيزند و هر كدام موافق با دل باشد بر ديگرى پيروز است . و دل باز و گشاده كه چراغها در آن فروزان است و تا قيامت خاموش نگردد و آن دل مؤمن است . » . « 3 »
4 - از سلام بن مستنير نقل كرده است ، مىگويد : خدمت امام باقر عليه السلام بودم كه حمرانبن اعين وارد شد و سؤالاتى از آن حضرت كرد و چون خواست برخيزد به امام باقر عليه السلام عرض كرد : - خدا عمر شما را پاينده
هامش
( 1 ) - ملك / 22 : آيا كسى كه به رو افتاده ، حركت مىكند به هدايت نزديكتر است يا آن كه راست قامتدر صراط مستقيم گام بر مىدارد ؟ !
( 2 ) - كافى : 2 / 422 .
( 3 ) - همان : 2 / 423 .